เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2569 ที่พระที่นั่งราชธรรมสภา พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานเปิดนิทรรศการพิเศษ “ดอนยายทอง : ปฐมบทอารยธรรมเมืองเพชรบุรี” นำหลักฐานทางโบราณคดีอายุกว่า 2,000 ปีออกจัดแสดงให้ประชาชนได้ชมอย่างใกล้ชิด หลังการขุดค้นครั้งสำคัญเผยร่องรอยชุมชนโบราณและพิธีกรรมฝังศพ ซึ่งอาจเป็นอีกหนึ่งกุญแจสำคัญในการเปิดหน้าประวัติศาสตร์ยุคแรกของเมืองเพชรบุรี

ภายในงานมี ร.ต.ท.ภพชนก ชลานุเคราะห์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี นางธิวัลรัตน์ อังกินันทน์ สส.เพชรบุรี เขต 1 และประธานคณะกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรม นายฤกษ์ อยู่ดี สส.เพชรบุรี เขต 2 จ.อ.อ.อภิชาติ แก้วโกศล สส.เพชรบุรี เขต 3 นายปารเมธ โพธารากุล ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ตลอดจนหัวหน้าส่วนราชการและประชาชนชาวเพชรบุรีเข้าร่วมอย่างคับคั่ง

นายชินณวุฒิ วิลยาลัย รองอธิบดีกรมศิลปากร กล่าวว่า กรมศิลปากร โดยสำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี เริ่มขุดค้นแหล่งโบราณคดีดอนยายทอง บริเวณบ้านดอนพลับ ตำบลสมอพลือ อำเภอบ้านลาด ตั้งแต่วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2569 ก่อนพบหลักฐานสำคัญว่า พื้นที่ดังกล่าวเคยเป็น “แหล่งฝังศพ” ซึ่งมีการใช้กลองมโหระทึกเป็นเครื่องอุทิศแก่ผู้ตาย พร้อมโบราณวัตถุจำนวนมาก ทั้งภาชนะดินเผาและสำริด เครื่องประดับสำริด ลูกปัดแก้ว ลูกปัดหิน และเครื่องประดับทองคำ

หนึ่งในหลักฐานที่โดดเด่นคือ “แหวนทองคำจารึกอักษรอินเดียโบราณพราหมี” อายุราวพุทธศตวรรษที่ 5–7 หรือประมาณ 1,900–2,100 ปี สอดคล้องกับผลตรวจหาอายุทางวิทยาศาสตร์จากสหรัฐอเมริกา ซึ่งยืนยันว่าแหล่งโบราณคดีดอนยายทองมีอายุประมาณ 2,000 ปี สะท้อนภาพของชุมชนโบราณที่มีทั้งระบบความเชื่อ พิธีกรรม สถานะทางสังคม ตลอดจนเครือข่ายการติดต่อและค้าขายกับผู้คนต่างถิ่นในพื้นที่ภาคตะวันตกของประเทศไทย

นางสาวซาบีดา กล่าวว่า ถือเป็นเรื่องน่ายินดีอย่างยิ่งสำหรับชาวเพชรบุรีที่มีการค้นพบโบราณวัตถุล้ำค่าจำนวนมาก โดยขณะนี้กรมศิลปากรได้เคลื่อนย้ายโครงกระดูกมนุษย์ที่ขุดค้นพบทั้ง 11 โครง ไปอนุรักษ์และศึกษาที่ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์ กรมศิลปากร ตำบลคลองห้า อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี ขณะที่โบราณวัตถุและศิลปวัตถุสำคัญส่วนหนึ่งถูกนำมาจัดแสดงเป็นกรณีพิเศษ ซึ่งยังไม่เคยนำไปจัดแสดงที่ใดมาก่อน

นิทรรศการครั้งนี้จึงเปิดโอกาสให้ชาวเพชรบุรีและประชาชนทั่วไปได้สัมผัสหลักฐานจากอดีตอย่างใกล้ชิด พร้อมสร้างความตระหนักและความภาคภูมิใจในรากเหง้าของท้องถิ่น ตลอดจนต่อยอดให้เพชรบุรีเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่สำคัญของประเทศอย่างยั่งยืน

รมว.วัฒนธรรม กล่าวอีกว่า การเดินทางมายังพระนครคีรีครั้งนี้ นอกจากเปิดนิทรรศการดอนยายทองแล้ว ยังนำคณะเยี่ยมชมโบราณสถานภายในอุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี เพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการขับเคลื่อนเข้าสู่ บัญชีรายชื่อเบื้องต้นของแหล่งมรดกโลก (Tentative List) อีกด้วย

ด้านนางธิวัลรัตน์ กล่าวว่า การค้นพบแหล่งโบราณคดีดอนยายทอง ทั้งโครงกระดูกมนุษย์ เครื่องประดับทองคำ และโบราณวัตถุอายุราว 1,900–2,100 ปี เป็นหลักฐานสำคัญที่สะท้อนการตั้งถิ่นฐาน วิถีชีวิต ความเชื่อ พิธีกรรม และการติดต่อค้าขายของผู้คนบนแผ่นดินเพชรบุรีมาตั้งแต่อดีต พร้อมยืนยันว่าจะสนับสนุนและผลักดันการอนุรักษ์ การศึกษาวิจัย และการต่อยอดพื้นที่ดอนยายทอง เพื่อรักษามรดกประวัติศาสตร์ส่งต่อสู่คนรุ่นหลัง รวมถึงพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่สำคัญของจังหวัด

สำหรับนิทรรศการพิเศษ “ดอนยายทอง : ปฐมบทอารยธรรมเมืองเพชรบุรี” เปิดให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวชมหลักฐานและโบราณวัตถุจากแหล่งโบราณคดีดอนยายทอง ระหว่างวันที่ 24–28 สิงหาคม 2569 ณ พระที่นั่งราชธรรมสภา พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี จังหวัดเพชรบุรี เพื่อร่วมย้อนรอยเรื่องราวของผู้คนบนผืนแผ่นดินเมืองเพชรที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 2,000 ปี