วันอังคาร ที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 19:13 น.

การเมือง

"ณพลเดช"  ชม "อ.เชน"  ประสานเมียนมาแก้ปัญหาสารพิษแม่น้ำกก ชี้ต้องเดินหน้า 5 มิติ เร่งตรวจวัดเรียลไทม์ เยียวยาประชาชน วางระบบป้องกันระยะยาว

วันอังคาร ที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569, 18.54 น.

เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 นายณพลเดช มณีลังกา สมาชิกวุฒิสภาสำรอง กลุ่ม 16 ศิลปะ วัฒนธรรม และกีฬา จังหวัดเชียงราย และที่ปรึกษาอนุกรรมาธิการติดตามการดำเนินการตามพันธกรณีระหว่างประเทศ การพัฒนาที่ยั่งยืน กล่าวชื่นชม ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ที่เดินหน้าประสานงานกับผู้แทนระดับสูงของเมียนมาในระหว่างการประชุมสุดยอดอาเซียน-อินเดีย ครั้งที่ 23 ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เพื่อหารือปัญหาสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำสายและแม่น้ำกก จังหวัดเชียงราย โดยเฉพาะข้อเสนอให้ประเทศไทยนำองค์ความรู้ บุคลากรนักวิทยาศาสตร์ ผู้เชี่ยวชาญ และเทคโนโลยีระดับสูงเข้าไปช่วยตรวจสอบและจัดการสารพิษในพื้นที่ต้นทางฝั่งเมียนมา หากได้รับความร่วมมือจากรัฐบาลเมียนมา ถือเป็นแนวทางสำคัญของการแก้ไขปัญหามลพิษข้ามพรมแดนที่ต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างประเทศอย่างจริงจัง

นายณพลเดช กล่าวว่า ปัญหาแม่น้ำกกไม่ใช่เพียงปัญหาสิ่งแวดล้อมเฉพาะพื้นที่จังหวัดเชียงราย แต่เป็นปัญหาที่กระทบต่อความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำ ระบบนิเวศ สุขภาพประชาชน ภาคเกษตรกรรม การประมง และเศรษฐกิจของชุมชนริมแม่น้ำ ดังนั้น การที่รัฐบาลไทยสามารถเปิดช่องทางเจรจากับเมียนมาเพื่อเข้าไปตรวจสอบและแก้ไขปัญหาถึงต้นตอ จึงเป็นสิ่งที่ควรสนับสนุน อย่างไรก็ตาม การเจรจาระหว่างประเทศต้องดำเนินควบคู่กับมาตรการดูแลประชาชนในประเทศไทยทันที ไม่ควรรอให้การแก้ไขปัญหาต้นทางเสร็จสิ้นก่อน เพราะประชาชนยังต้องใช้น้ำประกอบอาชีพและดำรงชีวิตในทุกวัน

ทั้งนี้ ขอเสนอให้รัฐบาลเร่งดำเนินมาตรการสำคัญ 5 ด้าน ดังนี้

1. จัดตั้งระบบตรวจวัดสารปนเปื้อนแบบเรียลไทม์ (Real-time Monitoring)

ควรให้กรมควบคุมมลพิษร่วมกับกระทรวง อว. มหาวิทยาลัย และหน่วยงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง พัฒนาระบบตรวจวัดคุณภาพน้ำแบบต่อเนื่อง โดยเฉพาะสารหนูและโลหะหนักที่เกี่ยวข้อง พร้อมติดตั้งสถานีตรวจวัดในจุดยุทธศาสตร์ตั้งแต่พื้นที่ต้นน้ำ ลำน้ำสาขา จุดบรรจบแม่น้ำกก ชุมชนที่มีการใช้น้ำ ไปจนถึงพื้นที่ปลายน้ำ

ควรมีระบบส่งข้อมูลแบบเรียลไทม์และฐานข้อมูลกลางที่ประชาชนสามารถเข้าถึงได้ พร้อมระบบแจ้งเตือนเมื่อพบค่าความเสี่ยงเกินเกณฑ์ โดยต้องแยกข้อมูลการตรวจวัดเบื้องต้นออกจากผลยืนยันทางห้องปฏิบัติการ เพื่อให้การสื่อสารมีความถูกต้องและไม่สร้างความตื่นตระหนกแก่ประชาชน รวมถึงเปิดเผยผลตรวจอย่างโปร่งใสและตรวจสอบย้อนหลังได้

2. จัดทำมาตรการบริโภคปลาและอาหารจากแม่น้ำตามหลักวิทยาศาสตร์

ควรให้กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงสาธารณสุข กรมประมง และสถาบันการศึกษาร่วมกันตรวจสอบการสะสมของสารหนูและโลหะหนักในสัตว์น้ำ โดยเฉพาะปลาและสัตว์น้ำที่ประชาชนจับมาบริโภค

ต้องมีคำแนะนำการบริโภคที่ชัดเจน โดยจำแนกตามชนิดปลา ขนาด พื้นที่จับ และผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ ไม่ควรใช้คำแนะนำแบบเหมารวมทั้งลุ่มน้ำ หากยังไม่มีข้อมูลรองรับ พร้อมจัดทำประกาศเตือนประชาชนอย่างสม่ำเสมอว่า พื้นที่ใดสามารถบริโภคได้ พื้นที่ใดควรหลีกเลี่ยง และควรปฏิบัติอย่างไรเพื่อความปลอดภัย โดยเฉพาะกลุ่มเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีความเสี่ยงด้านสุขภาพ

3. วางระบบตรวจสอบและประเมินผลเป็นรายเดือน รายไตรมาส 6 เดือน และรายปี

การแก้ปัญหาครั้งนี้ไม่ควรเป็นเพียงการตรวจวัดเฉพาะกิจ แต่ต้องมีแผนติดตามระยะยาวที่มีตัวชี้วัดชัดเจน โดยเสนอให้กำหนดกรอบการทำงานดังนี้

- รายเดือน ตรวจคุณภาพน้ำ ตะกอนดิน และสัตว์น้ำในจุดเสี่ยง พร้อมเผยแพร่ผลตรวจให้ประชาชนรับทราบ
- รายไตรมาส ประเมินแนวโน้มการปนเปื้อน ตรวจสอบพื้นที่ต้นทางและพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ รวมถึงทบทวนมาตรการแจ้งเตือนและการใช้น้ำ
- ทุก 6 เดือน ประเมินผลกระทบต่อสุขภาพประชาชน ระบบนิเวศ การเกษตร และประมง พร้อมประเมินประสิทธิภาพของมาตรการแก้ไข
- รายปี จัดทำรายงานสถานการณ์คุณภาพน้ำทั้งลุ่มน้ำ ประเมินความสำเร็จของการแก้ปัญหา และปรับแผนยุทธศาสตร์ระยะยาวร่วมกับประเทศเพื่อนบ้าน

ทั้งนี้ ควรมีหน่วยงานอิสระหรือสถาบันการศึกษาร่วมตรวจสอบผล เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและความโปร่งใสของข้อมูล

4. จัดตั้งกลไกเยียวยาประชาชนที่ได้รับผลกระทบ

รัฐบาลควรเร่งสำรวจประชาชนที่ได้รับผลกระทบอย่างเป็นระบบ ทั้งเกษตรกร ผู้ประกอบอาชีพประมง ผู้ค้าปลา ผู้ประกอบการท่องเที่ยว และชุมชนที่ต้องพึ่งพาแม่น้ำในการดำรงชีวิต พร้อมจัดตั้งกลไกเยียวยาที่มีหลักเกณฑ์ชัดเจน

ควรพิจารณาการชดเชยรายได้ที่สูญเสีย ค่าใช้จ่ายในการจัดหาแหล่งน้ำสะอาด การสนับสนุนอาชีพทดแทน และการตรวจสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง โดยต้องมีฐานข้อมูลผู้ได้รับผลกระทบและหลักเกณฑ์การจ่ายเงินที่ตรวจสอบได้ ไม่ให้ประชาชนต้องแบกรับภาระจากปัญหามลพิษข้ามพรมแดนเพียงฝ่ายเดียว

5. วางโครงสร้างป้องกันระยะยาว ทั้งเขื่อนกั้นน้ำ ฝายดักตะกอน และระบบจัดการมลพิษต้นทาง

ควรศึกษาความเป็นไปได้ในการก่อสร้างฝายหรือโครงสร้างกั้นและดักตะกอนปนเปื้อนในจุดยุทธศาสตร์ของลำน้ำ โดยเฉพาะบริเวณที่มีความเสี่ยงต่อการไหลผ่านของตะกอนที่ปนเปื้อนสารโลหะหนัก รวมถึงศึกษาความเหมาะสมของเขื่อนหรือระบบกักเก็บน้ำเพื่อช่วยควบคุมการแพร่กระจายของมลพิษ

อย่างไรก็ตาม การก่อสร้างต้องผ่านการศึกษาด้านอุทกวิทยา วิศวกรรมสิ่งแวดล้อม และผลกระทบต่อระบบนิเวศอย่างรอบด้าน เพราะหากออกแบบไม่เหมาะสมอาจทำให้เกิดการสะสมของสารพิษในตะกอน หรือกระทบต่อระบบนิเวศและชุมชนปลายน้ำได้

ในระยะยาวต้องแก้ไขที่ต้นเหตุ โดยร่วมมือกับเมียนมาในการตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษ กิจกรรมเหมืองแร่ ระบบบำบัดน้ำเสีย และการจัดการกากแร่ พร้อมจัดทำข้อตกลงความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดนที่มีระบบตรวจสอบและรายงานผลร่วมกันอย่างต่อเนื่อง

นายณพลเดช กล่าวเพิ่มเติมว่า การที่ ศ.ดร.ยศชนัน เข้าหารือกับผู้แทนเมียนมาในครั้งนี้ เป็นโอกาสสำคัญที่จะยกระดับปัญหาแม่น้ำกกจากประเด็นระดับจังหวัดไปสู่ความร่วมมือระดับรัฐบาลและระดับภูมิภาค โดยเฉพาะการนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาเป็นเครื่องมือในการแก้ไขปัญหาที่มีหลักฐานเชิงประจักษ์

“ผมเห็นด้วยกับแนวทางของ อ.เชน ที่พยายามประสานความร่วมมือกับเมียนมา เพราะปัญหานี้ต้องแก้ตั้งแต่ต้นน้ำ ไม่ใช่แก้เฉพาะปลายน้ำ แต่ขณะเดียวกันรัฐบาลต้องไม่ลืมประชาชนเชียงรายที่กำลังได้รับผลกระทบ เราต้องมีข้อมูลเรียลไทม์ มีคำแนะนำเรื่องการบริโภคปลา มีระบบเยียวยาที่เป็นธรรม และมีมาตรการป้องกันไม่ให้สารพิษไหลเข้าสู่ชุมชนในอนาคต

สิ่งสำคัญที่สุดคือ ต้องทำให้ประชาชนกลับมาเชื่อมั่นได้ว่า น้ำที่ใช้ปลอดภัย อาหารที่บริโภคมีความมั่นใจ และแม่น้ำกกจะได้รับการฟื้นฟูอย่างเป็นรูปธรรม ไม่ใช่เพียงการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าแล้วปล่อยให้ประชาชนเผชิญความเสี่ยงต่อไปในระยะยาว”

นายณพลเดช กล่าวทิ้งท้ายว่า รัฐบาลควรใช้โอกาสจากการเจรจาครั้งนี้สร้างกลไกความร่วมมือไทย-เมียนมาอย่างเป็นรูปธรรม โดยมีนักวิทยาศาสตร์และหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมเป็นแกนกลาง มีข้อมูลเปิดเผยต่อสาธารณะ และมีตัวชี้วัดความสำเร็จที่ตรวจสอบได้ เพราะแม่น้ำกกไม่ใช่เพียงทรัพยากรธรรมชาติ แต่เป็นเส้นเลือดสำคัญของประชาชนเชียงราย และการรักษาความปลอดภัยของแม่น้ำสายนี้คือการรักษาคุณภาพชีวิตของประชาชนในระยะยาว
 

หน้าแรก » การเมือง

Top 5 ข่าวการเมือง

ข่าวในหมวดการเมือง