การทำมาหากินในช่วงฤดูแล้ง ของชาวบ้านหลายๆหมู่บ้านในอำเภอปากชม จังหวัดเลย ซึ่งจะเดินทางมาที่บริเวณแม่น้ำโขง เพื่อมาทำมาหากินในรูปแบบ การขุดทอง การร่อนทองคำ 

 

การร่อนทอง”หรือการเล่นคำ เป็นภาษาอีสาน เป็นอีกอาชีพหนึ่งของชาวบ้านที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำโขงในหลายๆจังหวัด ซึ่งอาชีพนี้มีชาวบ้านนั้นทำมาหลายสิบปีก่อนมีคนยึดเป็นอาชีพจำนวนมากในช่วงฤดูแล้ง แต่ระยะหลังเหลือคนที่ลงน้ำโขงร่อนหาเศษทองแทบจะนับคนได้ เนื่องจากโอกาสที่จะร่อนได้ทองไม่มากเหมือนแต่ก่อน เช่นเดียวกับชาวบ้านนาค้อ บ้านศรีภูธร ใน อ.ปากชม จ.เลย ปัจจุบันมีคนร่อนทองเป็นอาชีพเลี้ยงปากเลี้ยงท้องเหลืออยู่ไม่กี่คน

 

ชาวบ้านนาค้อ ตำบลปากชม  อำเภอปากชม เดินทางกว่า 9 กิโลเมตร เพื่อมาขุดทองร่อนทอง โดยบอกว่า ในช่วงฤดูแล้งจะเดินทางมาร่อนทองในลำน้ำโขงเป็นอาชีพหลังฤดูเก็บเกี่ยวหมดไป การร่อนหาทองคำในแม่น้ำโขงไม่ได้ง่ายๆ เหมือนแต่ก่อน ในแต่ละวันหาร่อนทองได้เท่าหัวเม็ดไม้ขีดไฟ หรือน้อยกว่านั้น จะได้มากน้อย แล้วแต่โชคและโอกาส ที่จะได้มา หากได้มากพอสมควรก็จะรวบรวมไปขายให้ร้านทองในตัวอำเภอเชียงคาน และหากได้มาก หลายๆคน บางครั้งร้านทองจะมีการไปรับซื้อถึงหมู่บ้าน 

 

สำหรับการร่อนทอง เริ่มจากการนำหินแห่ หรือก้อนหินที่อยู่ริมน้ำ ที่ใช้จอบเล็กๆ ขุดขึ้นมาจากธารน้ำเอามาใส่ถัง และตะกร้า จากนั้นก็นำไปร่อนแยกในน้ำก่อน 1 รอบ และก็นำไปร่อนในน้ำไปเรื่อย ร่อนไปจนกว่าจะได้เศษหินที่มีแร่ทองคำผสมอยู่สังเกตุเป็นประกาย จากนั้นก็นำปรอทมาคัดแยก มาจับทองให้เป็นก้อน ภาษาท้องถิ่นจะเรียกว่า การนำบามาล่อหรือมารวมทองกับปรอท นำไปเก็บไว้ในขวดเล็กๆรอขาย โดยพ่อค้าร้านทองจะรับซื้อในราคากรัมละประมาณ 700-950 บาท ราคาสูงต่ำแล้วแต่ราคาทองคำในขนาดนั้น

 

นางดัส  แสงมณี จากบ้านนาค้อ ตำบลปากชม  อำเภอปากชม กล่าวว่า ตนนั้นในฤดูแล้งจะเดินทางมาร่อนทองในลำน้ำโขงเป็นอาชีพหลังฤดูเก็บเกี่ยวหมดไป การร่อนหาทองคำในแม่น้ำโขงไม่ได้ง่ายๆ เหมือนแต่ก่อน ในแต่ละวันหาร่อนทองได้เท่าหัวเม็ดไม้ขีดไฟ หรือน้อยกว่านั้น จะได้มากน้อย แล้วแต่โชคและโอกาส ที่จะได้มา 

 

นางดัส  กล่าวเพิ่มเติมอีกว่า วันไหนร่อนทองได้มาก ก็เหมือนถูกหวย นำไปขายได้เงินเยอะ ยิ่งกว่าถูกหวยรางวัลใหญ่เสียอีก ทุกคนแถบนี้พูดแบบเดียวกัน โอกาสวาสนาที่ได้ทอง ในแม่น้ำโขงจากการร่อนทองหรือเล่นคำนั้น อยู่ที่บุญและวาสนาของใครของมัน เพราะความจนมันน่ากลัว ต้องอดทน