วันที่ 3 เมษายน 2569 นายทรงศัก สายเชื้อ ประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน พร้อมคณะ ลงพื้นที่จังหวัดราชบุรี ตรวจสอบข้อเท็จจริงและรับฟังปัญหาจากกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอม หลังมีข้อร้องเรียนสะสมทั้งเรื่องราคาผลผลิตตกต่ำ การกดราคาจากกลไกตลาด และการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม โดยมีนายคมกริช เจริญพัฒนสมบัติ รองผู้ว่าราชการจังหวัดราชบุรี และหน่วยงานด้านการค้าและการแข่งขันเข้าร่วม การลงพื้นที่ 2 จุดสำคัญ เริ่มที่สหกรณ์การเกษตรผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอมแปลงใหญ่วัดเพลง จำกัด หารือร่วม 5 หน่วยงานหลัก ก่อนลงพื้นที่ PK Coco Farm อำเภอบางแพ ติดตามกระบวนการผลิต-ส่งออก เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลทั้งต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ หาทางออกแบบบูรณาการ

ประเด็นร้อนที่ถูกหยิบยกคือ “น้ำมะพร้าวปลอม” ซึ่งส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของตลาดและราคาผลผลิตอย่างชัดเจน โดยพบว่ายังไม่มีเกณฑ์ชี้ชัดทางกฎหมายและวิทยาศาสตร์ในการพิสูจน์ ทำให้การเอาผิดผู้กระทำยังเป็นช่องว่างสำคัญ ขณะเดียวกันโครงสร้างตลาดยังพึ่งพาการส่งออกสูงถึงราว 60% โดยเฉพาะตลาดจีนที่เริ่มอิ่มตัว ส่งผลให้ผลผลิตล้นและราคาผันผวน ขณะที่ตลาดรองอย่างสหรัฐอเมริกายังมีสัดส่วนต่ำ สะท้อนความเปราะบางของระบบตลาด นอกจากนี้ ปัญหา “มะพร้าวลูกเล็ก” ที่ไม่ตรงสเปกส่งออก กลายเป็นภาระของเกษตรกรโดยตรง ถูกกดราคาและระบายยาก ส่งผลให้รายได้หดตัวต่อเนื่อง ภาควิสาหกิจชุมชนจึงเสนอแนวทางเร่งแปรรูปเพิ่มมูลค่า เช่น น้ำมะพร้าวพาสเจอไรซ์ ผลิตภัณฑ์แปรรูป และการพัฒนาโรงงานให้ได้มาตรฐาน GMP เพื่อสร้างตลาดใหม่รองรับผลผลิตส่วนเกิน ควบคู่การสำรวจและยกระดับศักยภาพวิสาหกิจที่มีอยู่ให้เชื่อมโยงกันทั้งระบบ

ด้านข้อเสนอเชิงนโยบาย มีการผลักดัน “ล้งกลาง” เป็นกลไกบริหารจัดการผลผลิต เพื่อสร้างอำนาจต่อรองให้เกษตรกร ลดการผูกขาด และช่วยพยุงราคาให้มีเสถียรภาพมากขึ้น พร้อมเสนอให้ภาครัฐเร่งทบทวนกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้บริโภคและการแข่งขันทางการค้าให้ทันต่อสถานการณ์ รวมถึงพัฒนาเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ในการตรวจสอบคุณภาพสินค้าให้ชัดเจน

การลงพื้นที่ครั้งนี้จึงไม่เพียงเป็นการรับฟังปัญหาเฉพาะหน้า แต่ยังสะท้อนภาพใหญ่ของอุตสาหกรรมมะพร้าวน้ำหอมไทยที่กำลังเผชิญ “แรงกดดันรอบด้าน” ทั้งจากตลาดโลก มาตรฐานสินค้า และโครงสร้างภายในประเทศ โดยข้อมูลทั้งหมดจะถูกนำเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ตรวจการแผ่นดิน เพื่อเสนอแนะแนวทางแก้ไขเชิงรูปธรรม หวังพลิกวิกฤตให้เป็นโอกาส และสร้างความยั่งยืนให้เกษตรกรในระยะยาว