วัดพระบรมธาตุเจดีย์เขียนบางแก้ว เดิมชื่อ วัดบางแก้ว ตั้งอยู่หมู่ที่ 4 ตำบลจองถนน อำเภอเขาชัยสน จังหวัดพัทลุง สำหรับวัดพระบรมธาตุเจดีย์เขียนบางแก้ว ก่อตั้งในพุทธศตวรรษที่ 13 ปี พ.ศ. 1482 ในสมัยศรีวิชัย โดยเจ้าพระยากรุงทอง เจ้าเมืองพัทลุง ได้สร้างวัดบางแก้ว ซึ่งประกอบด้วย กุฏิ วิหาร ศาลาการเปรียญ พระพุทธรูป และพระมหาเจดีย์ สร้างเสร็จในปี พ.ศ. 1493 และในปีเดียวกัน เจ้าพระยากุมารกับนางเลือดขาว ได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุจากประเทศศรีลังกามาบรรจุไว้ในพระมหาธาตุเจดีย์ วัดบางแก้วได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาในปี พ.ศ. 1486

สมัยอยุธยาตอนต้น วัดบางแก้วเป็นวัดที่เจริญรุ่งเรืองมาก แต่ในสมัยอยุธยาตอนกลาง เมืองพัทลุงเกิดสงครามกับโจรสลัดมลายู จนทำให้บ้านเรือนและวัดเสียหายมาก

วัดบางแก้วเคยเป็นวัดร้าง ชาวพัทลุงได้บูรณะวัดในช่วงปี พ.ศ. 2109–2111 สมัยอยุธยาตอนกลาง ในรัชสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ เจ้าอินบุตรปะขาวสน และนางเป้า ชาวบ้านสะทัง ตำบลหานโพธิ์ อำเภอเขาชัยสน พ.ศ. 2242 สมัยพระเพทราชา พระครูอินทเมาลีศรีญาญสาครบวรนนทราชจุฬามุนีศรีอุปดิษเถร คณะป่าแก้วหัวเมืองพัทลุง ได้บูรณะวัดบางแก้ว

ในปี พ.ศ. 2310 กรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่าครั้งที่ 2 วัดเขียนบางแก้วกลายเป็นวัดร้าง จนมีการบูรณะขึ้นใหม่ในสมัยปลายรัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ และมีพระสงฆ์จำพรรษาอยู่เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน โดยสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติได้ประกาศเปลี่ยนชื่อวัดบางแก้วเป็น วัดพระบรมธาตุเจดีย์เขียนบางแก้ว เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561

สำหรับเจดีย์บางแก้ว เป็นเจดีย์ก่ออิฐฐานแปดเหลี่ยม มีความยาวรอบฐาน 16.50 เมตร และสูงถึงยอด 22 เมตร รอบพระมหาธาตุบริเวณฐานซุ้มพระพุทธรูปมีซุ้มโค้งมน 3 ซุ้ม กว้าง 1.28 เมตร สูง 2.63 เมตร ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปปูนปั้นปางสมาธิ รอบพระเศียรมีประภารัศมีรูปโค้ง ขนาดหน้าตักกว้าง 0.94 เมตร สูง 1.25 เมตร

พระพุทธรูปปูนปั้นนูนสูงปางสมาธิ ประทับขัดสมาธิเพชร ฐานทักษิณและฐานรองรับองค์ระฆังเป็นรูปแปดเหลี่ยม มีลวดลายปูนปั้นรูปดอกไม้ แต่เดิมเป็นรูปมารแบก เหนือฐานทักษิณมีเจดีย์ทิศตั้งอยู่ที่มุมทั้งสี่ องค์ระฆังเป็นแบบโอคว่ำ ถัดจากองค์ระฆังเป็นบัลลังก์รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ประดับด้วยถ้วยชาม ทั้งสี่มุมของบัลลังก์มีรูปกาปูนปั้นมุมละ 1 ตัว

วัดพระบรมธาตุเจดีย์วัดเขียนบางแก้ว เป็นวัดศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองพัทลุงมายาวนานที่พุทธศาสนิกชนทั่วไปเดินทางมาบูชาและกราบไหว้ด้วยความศรัทธา ด้วยสถาปัตยกรรมโบราณที่เป็นหลักฐานให้ศึกษา

หากมาวัดพระบรมธาตุเจดีย์เขียนบางแก้วแล้ว นอกจากกราบไหว้บูชาเคารพสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองแล้ว ในวันที่ 10-13 กรกฎาคม 2567 ทางกรรมการวัดและพุทธศาสนิกชนโดยรอบเตรียมจัดงานพิธีสรงน้ำพระบรมธาตุเจดีย์วัดเขียน ครบ 1,085 ปี โดยจะมีการบวงสรวงพระบรมธาตุ บวงสรวงเทวดา บวงสรวงพระคู่บ้านคู่เมืองพัทลุง พร้อมทั้งพิธีกรรมตามความเชื่อและศรัทธาของพุทธศาสนิกชน หนึ่งปีมีครั้งเดียว คือพิธีสรงน้ำพระบรมธาตุเจดีย์

พระสมุห์สดใส อินทรวโส เจ้าอาวาสวัดพระบรมธาตุเจดีย์เขียนบางแก้ว กล่าวบอกบุญญาติโยมในโอกาสพระบรมธาตุเจดีย์เขียนบางแก้ว โดยมีการปฐมฤกษ์ก่อสร้างเมื่อวันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 8 ปี พ.ศ. 1482 ซึ่งมีอายุครบ 1,085 ปี ขอเชิญพุทธศาสนิกชนร่วมงานบุญเสริมบารมีที่ทางวัดจัดขึ้นในวันที่ 10-13 กรกฎาคม 2567 นี้

สำหรับพระบรมธาตุเจดีย์วัดเขียนและกรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 54 วันที่ 3 มกราคม 2480 และประกาศเขตโบราณสถานในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 103 ตอนที่ 65 วันที่ 22 เมษายน 2529 เนื้อที่ 22 ไร่ 2 งาน 97 ตารางวา