วันที่ 6 ตุลาคม 2567 ตรงกับวันขึ้น 4 ค่ำ เดือน 11 ที่วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร พระอารามหลวง  อ.ธาตุพนม จ.นครพนม ตั้งแต่ช่วงเช้าเป็นต้นมา ได้มีบรรดาเหล่าโอรสธิดา ลูกหลานพญานาค รวมถึงผู้ที่เลื่อมใสศรัทธา และข้าโอกาสพระธาตุพนม ทั้งชาวไทยชาวลาว รวมทั้งกลุ่มสายมูจากทั่วสารทิศ ต่างเดินทางมาร่วมประกอบพิธีศักดิ์สิทธิ์ คือ วันสัตตนาคารำลึก  หรือพิธีบวงสรวงบูชาพญานาค ที่ดูแลปกปักษ์รักษาองค์พระธาตุพนม สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองมากว่า 2,500 ปี   ถือเป็นพิธีตามความเชื่อที่สืบทอดมานาน โดยปีนี้เป็นปีที่ 67  

ทั้งนี้ ก่อนจะเป็นวันสัตตนาคารำลึกสืบต่อกันถึงปัจจุบัน ต้องย้อนกลับไปในคืนวันอาทิตย์ที่ 29 กันยายน 2500 ขึ้น 5 ค่ำ  เดือน 11 ปีระกา  เวลาราวตีสองเศษ มีฝนตกฟ้าคะนองเลื่อนลั่น ทั่วทั้ง อ.ธาตุพนม  นายไกฮวดชาวบ้านละแวกชุมชนวัดพระธาตุพนม ได้รีบออกมารองน้ำฝนที่หน้าบ้าน พลันสายตาเห็นแสงประหลาด ทอดเป็นลำใหญ่เท่าต้นตาล  แบ่งออกเป็น 7 สีพุ่งแหวกอากาศ  จากทางด้านทิศเหนือ  ด้วยความตกใจจึงวิ่งไปปลุกภรรยาออกมาดู ลำแสงดังกล่าวพุ่งมาถึงบริเวณหน้าวัดพระธาตุพนมก็อันตรธานหายไป  รุ่งเช้าสองสามีภรรยาก็ไปกราบเรียนพระธรรมราชานุวัตร (แก้ว กฺนโตภาโส ป.ธ.6 น.ธ.เอก) เจ้าอาวาสในขณะนั้น ทราบถึงเหตุการณ์ประหลาดดังกล่าว

กระทั่งวันที่ 1 ตุลาคม 2500 ขึ้น 7 ค่ำ เดือน 11 ปีระกา หรือสองวันต่อมา สามเณรทรัพย์ผู้ได้ชื่อว่ามีความเข้มแข็งด้านวิปัสสนากรรมฐาน ได้นั่งเข้าญาณสมาธิจึงพบพญานาค 7 ตน  ลำตัวใหญ่ มีหงอนสีแดง เรียงเป็นแถวอยู่บริเวณลานกว้างหน้าองค์พระธาตุพนม ก่อนจะเนรมิตกายเป็นมานพหนุ่ม ทรงเครื่องสีขาว มีอากัปกิริยากึ่งยืนกึ่งก้ม ก่อนที่มานพผู้เป็นหัวหน้าจะประทับร่างทรงสามเณรทรัพย์ เพื่อไปกราบนมัสการพระธรรมราชานุวัตร (แก้ว กฺนโตภาโส ป.ธ.6 น.ธ.เอก) เจ้าอาวาส ว่าเป็นพญานาคจากสระอโนดาต เทือกเขาหิมาลัย มีนามตามลำดับเป็นมงคลตามอริยทรัพย์อันประเสริฐ  คือ  1.พญาสัทโทนาคราชเจ้า  เป็นประธาน  2.พญาศีลวุฒินาโค 3.พญาหิริวุฒนาดโค  4.พญาโอตตัปปะวุฒนาโค  5.พญาสัจจะวุฒินาโค  6.พญาจาคะวุฒนาโค  7.พญาปัญญาเตชะวุฒนาโค ที่มีวิชาความรู้แตกต่างกัน

โดยได้รับบัญชาจากพระอินทราธิราชเจ้า ให้มาร่วมรักษาพระอุรังคธาตุ เนื่องจากเทพยดาที่รักษาองค์พระธาตุอยู่แต่เดิมนี้  มีพฤติกรรมไม่เหมาะสม  อวดอ้าง กินสินบนและเครื่องเซ่นบวงสรวง ทำให้เกิดความเสื่อม จึงต้องลงมาดูแล ไม่ให้เกิดมลทิน พวกตนทั้ง 7 ขอน้ำบูชาก็เพียงพอ จึงถือเป็นจุดกำเนิดวันสัตตนาคารำลึก ที่ได้ถือปฏิบัติสืบทอดกันมาทุกปี ในวันสำคัญนี้ประชาชนที่มีจิตศรัทธาต่อองค์พระธาตุพนม จะหลั่งไหลมาร่วมประกอบพิธีบูชาบวงสรวง นำเครื่องสักการะบูชา พานบายศรีพญานาค ผลไม้มาถวายตามความเชื่อ ตั้งแต่เย็นวันขึ้น 4 ค่ำ เดือน 11 เริ่มตีกลองฆ้องโหม่ง และร่วมสวดมนต์ทำวัตร ปฏิบัติธรรมอย่างพร้อมเพรียงในมณฑลพิธี

กระทั่งถึงเวลาตีสองเข้าสู่วันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 11 ตามเวลาบอกเล่าของนายไกฮวดผู้พบแสงพญานาคคนแรก พระสงฆ์สวดชัยมงคลคาถา โอรสธิดาพญานาคราช รวมถึงข้าโอกาสพระธาตุพนม และประชาชน ได้ร่วมแสดงออกถึงความเคารพศรัทธา ที่สืบทอดมาหลายทศวรรษ เพื่อความเป็นสิริมงคล 

นอกจากนี้ทางวัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร พระอารามหลวง มีบัญชีลูกพระธาตุพนม ที่ขึ้นทะเบียนไว้สำหรับลูกหลานที่ทำพิธีเกิดจากการขอลูกพระธาตุพนม ที่เป็นประเพณีความเชื่อสืบทอดแต่อดีตจนถึงปัจจุบันนับหลายสิบปี  ทางวัดจึงได้จัดทำบัญชีไว้ มีลูกที่พ่อแม่มาขอพรเพื่อมีลูกมากกว่า 2,000 คน  ในจำนวนนี้มีนายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รมว.คมนาคม ได้เปิดเผยต่อสาธารณชนว่า ได้มาขอลูกกับองค์พระธาตุพนม หลังจากทำทุกอย่างทางวิทยาศาสตร์แล้วไม่สัมฤทธิ์ผล จึงมีคนแนะนำให้มาขอลูกกับพระธาตุพนม ก็ได้ลูกชายสมหวังตามที่อธิษฐานไว้