เวลา 13.00 น. วันที่ 20 ก.ย.68 ผู้สื่อข่าวได้เดินทางไปที่ตลาดเทศบาลอำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งวันนี้คึกคักเป็นพิเศษ มีชาวบ้านทั่วทุกสารทิศในจังหวัดสุรินทร์ต่างมาซื้อของเซ่นไหว้ เพื่อเตรียมไปบูชาบรรพบุรุษในวันแซนโฎนตา พิธีสำคัญของสุรินทร์ที่จัดขึ้นปีละครั้ง พรุ่งนี้ (21 ก.ย. 68) โดยเฉพาะขนมหวาน เช่น กระยาสารท ขนมชั้น ขนมสาลี่ ทองหยิบ ทองหยอด ขายดิบขายดีเป็นเทน้ำเทท่า

ร้านที่ชาวบ้านแห่กันไปซื้อกันอย่างเนืองแน่นคือ “ครัวน้าน๋า” ร้านขนมไทยโบราณเจ้าดังของตลาดเทศบาลแห่งนี้ โดย นางพัฒนา ทนทอง หรือ ป้าน๋า อายุ 58 ปี (เจ้าของร้าน) เป็นแม่ค้าที่มีใจรักการทำขนมไทยเป็นพิเศษ จะทำสดทุกวัน ทำให้รสชาติขนมมีความสดและอร่อย ลูกค้าต่างติดใจ และส่วนใหญ่เป็นลูกค้าประจำ

ร้านขนมไทยแห่งนี้เปิดขายตั้งแต่เวลา 04.00 น. ถึง 18.00 น. มีขนมให้เลือกกว่า 20 รายการ เช่น กระยาสารท ทองหยิบ ทองหยอด ขนมชั้น ขนมนางเล็ด ของหวาน หม้อแกง ขนมสาลี่ โดยวันนี้มีลูกค้าแห่มาซื้อกันตลอดทั้งวัน เพื่อเตรียมเซ่นไหว้บรรพบุรุษในวันแซนโฎนตา

สำหรับความหมายของวันแซนโฎนตา เป็นประเพณีการทำบุญและเซ่นไหว้บรรพบุรุษของผู้ล่วงลับไปแล้วของชาวไทยเชื้อสายเขมร ซึ่งตรงกับวันแรม 14 ค่ำ เดือน 10 ของทุกปี เพื่อแสดงความกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ และเชื่อว่าเป็นการอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ล่วงลับได้กลับมาเยี่ยมเยียนลูกหลาน

นางจัน อายุ 52 ปี (ชาวอำเภอลำดวน) เล่าว่า วันนี้ตนเองเดินทางข้ามอำเภอมาซื้อของเพื่อเตรียมไปเซ่นไหว้ในวันแซนโฎนตา โดยเฉพาะขนมหวาน เช่น ขนมกระยาสารท ขนมนางเล็ด ซึ่งเป็นประเพณีสำคัญของจังหวัดสุรินทร์ที่จัดขึ้นปีละครั้ง

นางพัฒนา ทนทอง อายุ 58 ปี (เจ้าของร้านขนมไทยครัวน้าน๋า) เล่าว่า ตนเองเริ่มทำขนมขายตั้งแต่สมัยยังเป็นสาว จนตอนนี้รวมระยะเวลาการทำขนมไทยขายกว่า 30 ปี ขนมในร้านมีให้เลือกกว่า 20 รายการ โดยขนมไทยจะขายดีในช่วงเทศกาลสำคัญของจังหวัดสุรินทร์ “วันแซนโฎนตา” ขนมที่ขายดีที่สุดคือ ขนมกระยาสารท และขนมนางเล็ด ในช่วงเทศกาลร้านเปิดตั้งแต่เวลา 04.00 น. ถึง 18.00 น. ราคาเริ่มต้น 20 บาท ขนมขายดีเฉลี่ยวันละ 500 กล่อง วัตถุดิบเน้นของธรรมชาติ สด และความสะอาดเป็นพิเศษ