วันที่ 3 มกราคม 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ช่วงเช้าที่วัดแม่ใส ตำบลแม่ใส อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา บรรยากาศเต็มไปด้วยความคึกคักและแรงศรัทธา พุทธศาสนิกชนและชาวบ้านจำนวนมากพร้อมใจกันสวมชุดพื้นเมืองและชุดสีขาวสุภาพ เดินทางมาร่วมประกอบพิธี ตานข้าวใหม่ ตานหลัว และหิงไฟพระเจ้า ประเพณีโบราณของชาวล้านนาที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน

ประเพณีตานข้าวใหม่ ตานหลัว และหิงไฟพระเจ้า จัดขึ้นหลังเสร็จสิ้นฤดูกาลเก็บเกี่ยว โดยชาวบ้านจะนำข้าวใหม่ ทั้งข้าวเปลือกและข้าวสาร ซึ่งเป็นผลผลิตจากน้ำพักน้ำแรง มาถวายแด่พระสงฆ์ เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัว พร้อมอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษผู้ล่วงลับ เทวดาอารักษ์ รวมถึงเจ้าที่เจ้าทาง

ขณะเดียวกัน ตามความเชื่อของชาวล้านนา ในช่วงเดือน 4 เหนือ ระหว่างเดือนธันวาคมถึงมกราคม ซึ่งมีอากาศหนาวเย็น พระพุทธเจ้าหรือพระพุทธรูปภายในวิหารย่อมทรงรับรู้ถึงความหนาวเย็นเช่นเดียวกับมนุษย์ ชาวบ้านจึงร่วมกันนำ “หลัว” ซึ่งเป็นไม้ที่ถือว่าเป็นสิริมงคล ปอกเปลือกและรวบรวมมาสร้างเป็นรูปเรือสำเภา ก่อนประกอบพิธีจุดไฟถวายเป็นพุทธบูชา เพื่อให้ความอบอุ่นแก่พระพุทธปฏิมา

ทั้งนี้ ประเพณีตานข้าวใหม่ ตานหลัว และหิงไฟพระเจ้า ไม่เพียงเป็นพิธีกรรมทางศาสนา หากยังสะท้อนถึงความผูกพันระหว่างคนกับธรรมชาติ และความศรัทธาในพระพุทธศาสนาที่หยั่งรากลึกในวิถีชีวิตของชาวพะเยา โดยชุมชนยังคงร่วมแรงร่วมใจกันอนุรักษ์และส่งต่อประเพณีอันทรงคุณค่านี้สู่คนรุ่นหลัง เพื่อไม่ให้เลือนหายไปตามกาลเวลา