วันที่ 25 ก.พ.69 เวลา 14.30 น. ผศ.นพพร ขุนค้า อาจารย์ประจำสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์ อ.เมือง จ.ฉะเชิงเทรา กล่าวถึงบทเรียนจากการเลือกตั้ง ส.ส. เมื่อวันที่ 8 ก.พ.69 ที่ผ่านมาของพรรคประชาชนที่มีผลคะแนนความนิยมของพรรคลดลง รวมถึงจำนวน ส.ส.ที่ได้จากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตที่ลดลงด้วยว่า คำว่าพ่ายแพ้ของพรรค ปชน.ในที่นี้ “หมายความว่าไม่ได้ที่ 1 จากการเลือกตั้งในครั้งนี้ ตามเป้าหมายหรือตามโพลที่ตั้งไว้”

ไล่จากผลคะแนนบัญชีรายชื่อ ที่ลดลงเหลือเพียงประมาณ 9 ล้านเสียงจากกว่า 14 ล้านเสียง และไล่เรียงคะแนนแล้วอาจจะได้ ส.ส.บัญชีรายชื่ออยู่ประมาณ 30-32 ที่นั่ง ส่วนจำนวน ส.ส.แบบแบ่งเขตเลือกตั้งนั้นลดลงมาอย่างแน่นอนแล้ว และเห็นได้ชัดจาก 112 เสียงเหลือเพียง 87 ที่นั่ง และต้องพูดความจริงว่าคะแนนนิยมในตัวของพรรค ปชน.นั้นลดลง และสะท้อนให้คะแนนแบบบัญชีรายชื่อได้จำนวน ส.ส.ลดลงด้วย ตลอดจน ส.ส.เขต ก็ลดน้อยลงด้วย

เหตุผลที่ลดน้อยลงนั้น เพราะอีกฝ่ายหนึ่งเขาแกะเกมของพรรค ปชน.ออก โดยเฉพาะบางพื้นที่ ที่บ้านใหญ่เขารวมกันเพื่อไม่ให้คะแนนลำดับ 2 และ 3 มาตัดกันเองอย่างในคราวที่แล้ว ประกอบกับตัวผู้สมัคร ส.ส.ของพรรค ปชน.เอง ที่ต้องยอมรับความจริงกันว่า บางทีตัวผู้สมัครนั้นในการทำพื้นที่อาจจะยังไม่เข้าถึงประชาชน ทำให้ปัจจัยการแพ้ ส.ส.เขต หรือไม่ได้เป็นไปตามเป้าหมายเป็นจำนวนมาก และนำมาสู่จำนวน ส.ส.ที่ได้มาเพียง 118 คนตามตัวเลขอย่างไม่เป็นทางการ

ทำให้มองได้ทั้งภาพรวมว่า ทั้งคะแนนนิยมในตัวพรรคที่ลดน้อยลง แม้ว่าจะมีกระแสแรงปลายในเรื่องประกันสังคม แม้ว่าจะนำนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ มาเป็นผู้ช่วยหาเสียงแล้ว ก็ยังไม่สามารถตีตื้นดึงคะแนนขึ้นมาได้เท่าเดิม ส่วนปัจจัยที่ 2 คือ ตัวผู้สมัครในเขตพื้นที่เอง ที่ได้ไปเจอกับเกมที่เขารวมบ้านใหญ่กัน ประกอบกับตัวบุคคลที่อาจจะไม่เข้าถึงประชาชนมากนัก และที่สำคัญเป็นสิ่งที่จะไม่พูดไม่ได้ก็คือปัจจัยบางอย่างในตัว ส.ส.เขต

เนื่องจากในการเลือกตั้งรอบที่ผ่านมาล่าสุดนี้ มีการใช้ทรัพยากรทางการเมืองกันเป็นจำนวนมาก และถือว่ามากกว่าในประวัติศาสตร์ด้วย ส่วนจะเป็นอะไรนั้นก็ขอให้ไปคิดกันเอาเองว่าทรัพยากรตรงนั้นมันคืออะไร แต่เมื่อเรามองในภาพรวมกันจริงๆ แล้ว ตามตัวอย่างในภาคตะวันออก เช่น ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ปราจีนบุรี แม้ว่า ส.ส.แบบเขตใน จ.ฉะเชิงเทรา และปราจีนบุรีนั้น เขาไม่ได้มาเลย ส่วนที่ จ.ชลบุรีได้มาครึ่งหนึ่งของจังหวัด แต่คะแนนแบบบัญชีรายชื่อของพรรค ปชน. เขาชนะทั้งหมด

ทำให้สะท้อนได้ว่า “คะแนนนิยมในตัวพรรคในบางพื้นที่ก็ยังมีอยู่ ทำให้พี่น้องประชาชนที่ออกมาใช้สิทธิ์เลือกตั้ง ได้กาได้เลือก ส.ส.แบบแบ่งเขตให้แก่ผู้สมัครอีกคนหนึ่ง แต่ก็ยังเลือกแบบพรรคให้แก่ ปชน. อยู่ ซึ่งก็ยังมีแบบนี้อยู่ และก็เห็นกันได้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะคะแนนในกลุ่มจังหวัดภาคตะวันออก”

ส่วนการตั้งเครือข่ายอาสาสมัคร (อสส.) หรือ “อาสาส้ม” ครอบคลุมทุกหมู่บ้านทั่วไทยนั้น ต้องขอตั้งคำถามก่อนว่า “อาสาสมัครเหล่านี้มีหน้าที่ทำอะไร และมีหน้าที่ทำได้เพียงใด” การสู้กับบ้านใหญ่นั้นต้องยอมรับว่าวิถีของสังคมไทยเวลาจะพบเจอผู้แทน ถ้าไม่เห็นหน้าแบบเช้าไม่ถึงเย็นไม่ถึง ก็ดูเป็นไปได้ยาก เพราะ ส.ส.เขตต้องมีอัตลักษณ์แบบนี้ ถ้าถามว่าการตั้ง อสส.ในหมู่บ้านดีไหม ก็บอกว่าดี เป็นการทำให้มีความใกล้ชิดกับในพื้นที่ดีขึ้น เพราะถือเป็นจุดอ่อนของพรรคประชาชนอยู่แล้ว

เพราะว่าส่วนใหญ่พรรค ปชน. จะห่างพื้นที่ เวลาเลือกตั้งจะคัดผู้สมัครมาใหม่ มากันเพียงครั้งหนึ่ง และเราจะเห็นหน้ากันแค่เพียงครั้งคราวเดียวเท่านั้น แต่ถ้าจะทำงานกันอย่างเป็นรูปธรรมชัดเจน โดยเข้ามารับฟังปัญหาในพื้นที่ และนำปัญหานั้นไปสู่การเสนอเพื่อแก้ปัญหา แต่ก็เป็นที่แน่นอนแล้วว่าในครั้งนี้พรรค ปชน.จะต้องเป็นฝ่ายค้านอย่างแน่นอน แต่ฝ่ายค้านก็ยังสามารถขับเคลื่อนงานในสภาได้ ถ้านำปัญหาของพี่น้อง ปชช.เข้าไปสู่การแก้ไข โดยเฉพาะการแก้กฎหมาย ที่ทำให้เห็นได้อย่างเป็นรูปธรรม ก็อาจจะทำให้มีความใกล้ชิดกับพื้นที่มากขึ้น

ต้องขอย้ำว่า “พรรค ปชน.ต้องลดช่องว่างระหว่างพรรคกับพื้นที่ ต้องมีความใกล้ชิดกับพื้นที่มากขึ้น หากจะใช้คำว่าบทเรียน ก็อย่าไปอาศัยกระแสในโลกออนไลน์หรือแชมป์โพล ต้องลงมาสัมผัสพื้นที่กับชาวบ้านจริงๆ” แม้จะเป็นฝ่ายค้านก็ยังทำงานได้ ไปแก้ปัญหาให้กับพี่น้อง ปชช. ช่วยควบคุมและตรวจสอบการทุจริตคอรัปชั่น หากผลงานโดดเด่น ไม่ทิ้งพื้นที่และต่อไปอย่าห่างพื้นที่อีก ก็อาจจะสามารถชนะเลือกตั้งได้ในวันข้างหน้า

ส่วนคะแนนพรรค ปชน.ในโซนเมืองที่ได้มาค่อนข้างสูงนั้น สำหรับในสังคมเมืองเป็นสังคมที่ได้รับข่าวสารบ้านเมืองจากสื่อได้ดี แต่ความจริงทุกสังคมก็สามารถรับข่าวสารจากสื่อได้ เพียงแต่สังคมแบบเมืองนั้น มันแทรกไม่ได้ เพราะหัวคะแนนไม่เหมือนกับพื้นที่ตามชนบท ที่จะสามารถใช้ทรัพยากรทางการเมืองบางอย่างให้เข้าถึงได้ง่าย สิ่งเหล่านี้อาจจะไม่เข้าถึง จึงทำให้ไม่มีตัวแปรแทรกซ้อนเข้ามา ทำให้การตัดสินใจหรือการเปลี่ยนใจไปจากการที่ได้ดูข้อมูลจากสื่อที่เขาเข้าถึงนั้น เป็นไปตามที่ต้องการเลือก

โดยจะเห็นได้อย่างชัดเจนเลยนั้น คือ ในเขต กทม.ว่าหากสังคมเป็นลักษณะอย่างนี้ และหากจินตนาการไปได้ว่า ประเทศไทยมีการเลือก ส.ส.เป็นระบบเดียว คือ แบบบัญชีรายชื่อ และหากสังคมประเทศไทยเป็นลักษณะแบบสังคมเมือง มองว่าพรรคประชาชนจะสามารถชนะการเลือกตั้ง หรือได้ที่ 1 แน่นอน หรือพูดแบบภาษาชาวบ้านก็คือ เขตเมืองนั้นกระสุนยิงไม่ถึง หรือ ยิงไม่เข้า และการจะเจาะสังคมเมืองนั้นพรรคอื่นที่ไม่มีกระแสตามสื่อจึงลำบาก  

จุดอ่อนของพรรคส้มนั้น อาจจะไม่ใช่เพราะมีบ้านใหญ่เพียงอย่างเดียว ที่เป็นปัจจัยสำคัญ แต่ต้องรวมถึงตัวบุคคลด้วย ที่ผู้สมัครแบบเขตจะต้องเข้าถึงพื้นที่ด้วย จะเห็นได้ชัดเจนว่าคนในหลายพื้นที่ได้เลือกเขตให้อีกคน แต่เลือกแบบพรรคให้แก่ ปชน. หรือพูดตามภาษาชาวบ้านก็คือชอบพรรคแต่ตัวบุคคลบางที่ไม่เคยรู้จัก มันจึงเป็นปัญหาแบบนี้ และสิ่งที่หนีไปไม่ได้เลยนั้น ก็คือแพ้ทางด้านทรัพยากรอย่างใหญ่หลวงด้วยที่จะต้องพูดความจริงกัน ผศ.นพพร กล่าว