ปราจีนบุรี/นครราชสีมา – ปัญหาข้อพิพาทที่ดินทับซ้อนในพื้นที่อุทยานแห่งชาติทับลาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของผืนป่ามรดกโลกดงพญาเย็น–เขาใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่รอยต่อจังหวัดปราจีนบุรีและนครราชสีมา ที่ยืดเยื้อมานานหลายสิบปี กำลังเข้าสู่กระบวนการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม โดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเตรียมลงพื้นที่ชี้แจงแนวทางพิสูจน์สิทธิ์และสำรวจข้อเท็จจริงร่วมกับสื่อมวลชน

เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2569 ฝ่ายประชาสัมพันธ์กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช แจ้งว่า นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พร้อมด้วยนายอรรถพล เจริญชันษา อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช จะนำคณะลงพื้นที่อุทยานแห่งชาติทับลานในวันอาทิตย์ที่ 28 มิถุนายน 2569 เพื่อติดตามและชี้แจงแนวทางแก้ไขปัญหาที่ดินทับซ้อน พร้อมเชิญสื่อมวลชนจากส่วนกลางและภูมิภาคร่วมติดตามการดำเนินงาน

กำหนดการเริ่มเวลา 13.00 น. ที่โรงเรียนบ้านราษฎร์พัฒนา ตำบลบ้านราษฎร์ อำเภอเสิงสาง จังหวัดนครราชสีมา โดยเจ้าหน้าที่กรมอุทยานแห่งชาติฯ และสำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (สคทช.) จะชี้แจงขั้นตอนการพิสูจน์สิทธิ์ พร้อมนำเสนอข้อมูลและแผนที่ประกอบการทำความเข้าใจ

จากนั้น คณะจะเดินทางโดยเฮลิคอปเตอร์สำรวจสภาพพื้นที่และการใช้ประโยชน์ที่ดินใน 4 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเสิงสาง อำเภอครบุรี และอำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา รวมถึงอำเภอนาดี จังหวัดปราจีนบุรี เพื่อประกอบการพิจารณาข้อเท็จจริงในพื้นที่

อีกหนึ่งภารกิจสำคัญ คือ การลงพื้นที่โครงการพัฒนาพื้นที่เพื่อความมั่นคง (พมพ.) และโครงการ คจก. ในอำเภอเสิงสาง เพื่อรับฟังข้อมูลจากประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ภาครัฐเคยจัดสรรพื้นที่ให้ตั้งถิ่นฐานในอดีต แต่ยังอยู่ระหว่างการดำเนินการด้านเอกสารสิทธิ์

สำหรับแนวทางแก้ไขปัญหา อ้างอิงตามมติคณะกรรมการอุทยานแห่งชาติ ครั้งที่ 1/2569 เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2569 ได้กำหนดแนวทางจัดการพื้นที่ทับซ้อนตามหลัก One Map แบ่งเป็น 2 ส่วนหลัก ได้แก่

ส่วนแรก เป็นพื้นที่ที่เห็นควรเพิกถอนจากเขตอุทยานแห่งชาติ รวม 155,865.47 ไร่ ซึ่งผ่านการตรวจสอบข้อมูลและภาพถ่ายดาวเทียมว่าเป็นพื้นที่ที่ภาครัฐเคยจัดสรรให้ประชาชนก่อนการประกาศเขตอุทยานแห่งชาติในปี 2524 ประกอบด้วย พื้นที่ทับซ้อน ส.ป.ก. เดิม พื้นที่โครงการหมู่บ้านตัวอย่างไทยสามัคคี พื้นที่โครงการ พมพ. และ คจก. รวมถึงพื้นที่ราชพัสดุ ซึ่งจะดำเนินการตามกฎหมายและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป

ส่วนที่สอง เป็นพื้นที่ป่าอุทยานแห่งชาติ 109,420.99 ไร่ ซึ่งยังคงสถานะเป็นพื้นที่อนุรักษ์ โดยกรมอุทยานแห่งชาติฯ จะดำเนินการพิสูจน์สิทธิ์รายแปลงตามมาตรา 64 แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 ภายในกรอบเวลาประมาณ 6 เดือน เพื่อจำแนกผู้มีสิทธิ์ตามกฎหมายออกจากผู้ที่ไม่มีสิทธิ์ในพื้นที่

นอกจากนี้ กรมอุทยานแห่งชาติฯ ได้ออกคำสั่งเมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2569 ห้ามซื้อขายหรือเปลี่ยนมือการครอบครองพื้นที่ในเขตอุทยานแห่งชาติทับลานระหว่างการดำเนินการปรับปรุงแนวเขต หากพบการฝ่าฝืนจะดำเนินการตามกฎหมาย

นายสุชาติ ชมกลิ่น ระบุว่า การดำเนินการครั้งนี้เป็นการแก้ไขปัญหาเฉพาะกรณีของอุทยานแห่งชาติทับลาน หรือ “ทับลานโมเดล” ซึ่งมีลักษณะปัญหาเฉพาะและสั่งสมมายาวนาน พร้อมยืนยันว่าจะไม่นำแนวทางดังกล่าวไปใช้กับอุทยานแห่งชาติแห่งอื่น

การลงพื้นที่ครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อสร้างความเข้าใจต่อทุกภาคส่วน โดยอาศัยข้อมูล ข้อเท็จจริง และกระบวนการพิสูจน์สิทธิ์ตามกฎหมาย เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการคุ้มครองสิทธิของประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เดิมอย่างโปร่งใสและตรวจสอบได้