เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2569 ที่พระที่นั่งราชธรรมสภา พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี จังหวัดเพชรบุรี นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานพิธีเปิดนิทรรศการพิเศษ เรื่อง “ดอนยายทอง : ปฐมบทอารยธรรมเมืองเพชรบุรี” โดยมี ร้อยตำรวจโท ภพชนก ชลานุเคราะห์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี, นางธิวัลรัตน์ อังกินันทน์ สส.เพชรบุรี เขต 1 และประธานคณะกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรม, นายฤกษ์ อยู่ดี สส.เพชรบุรี เขต 2, จ่าอากาศเอก อภิชาติ แก้วโกศล สส.เพชรบุรี เขต 3, นายปารเมศ โพธารากุล ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม, นางสาวลิปิการ์ กำลังชัย ผู้ตรวจราชการกระทรวงวัฒนธรรม, นายชินณวุฒิ วิลยาลัย รองอธิบดีกรมศิลปากร, นางนิภา สังคนาคินทร์ ผู้อำนวยการสำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี, นายภคพัส ส่งวัฒนายุทธ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี หัวหน้าส่วนราชการ คณะผู้บริหารกระทรวงวัฒนธรรม และประชาชนชาวจังหวัดเพชรบุรี ร่วมพิธีอย่างคับคั่ง

ร้อยตำรวจโท ภพชนก ชลานุเคราะห์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี กล่าวว่า จังหวัดเพชรบุรีเป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์และอารยธรรมอันยาวนาน ความภาคภูมิใจของชาวเพชรบุรียิ่งทวีคูณเมื่อกรมศิลปากรได้ค้นพบและนำเสนอเรื่องราวของ “แหล่งโบราณคดี ดอนยายทอง” ตำบลสมอพลือ อำเภอบ้านลาด ซึ่งไม่เพียงเป็นการค้นพบกลองมโหระทึกครั้งแรกในจังหวัดเพชรบุรี แต่ยังเป็นเครื่องยืนยันว่าดินแดนแห่งนี้มีความเจริญรุ่งเรืองมานานไม่น้อยกว่า 2,000 ปี

ด้านนายชินณวุฒิ วิลยาลัย รองอธิบดีกรมศิลปากร กล่าวถึงความเป็นมาว่า กรมศิลปากร โดยสำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี ได้ดำเนินการขุดค้นแหล่งโบราณคดีดอนยายทอง ณ บริเวณบ้านดอนพลับ ต.สมอพลือ อ.บ้านลาด ตั้งแต่วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2569 ผลการขุดค้นระยะแรกพบหลักฐานสำคัญว่าพื้นที่แห่งนี้เคยเป็นแหล่งฝังศพที่มีการนำกลองมโหระทึกมาใช้เป็นเครื่องอุทิศแก่ผู้ตาย ร่วมกับโบราณวัตถุล้ำค่า เช่น ภาชนะดินเผาและสำริด เครื่องประดับสำริด ลูกปัดแก้ว ลูกปัดหิน และเครื่องประดับทองคำ โดยเฉพาะ “แหวนทองคำที่มีจารึกอักษรอินเดียโบราณพราหมี” อายุราวพุทธศตวรรษที่ 5–7 หรือประมาณ 1,900–2,100 ปี ซึ่งสอดคล้องกับผลการตรวจอายุทางวิทยาศาสตร์จากสหรัฐอเมริกา ยืนยันว่าแหล่งโบราณคดีดอนยายทองมีอายุราว 2,000 ปี แสดงถึงความสำคัญด้านพิธีกรรม ความเชื่อ การค้าขาย และสถานะทางสังคมในอดีตของภาคตะวันตก

ขณะที่ นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม กล่าวว่า ขอแสดงความยินดีกับชาวเพชรบุรีที่ขุดค้นพบวัตถุโบราณอันล้ำค่าจนนำมาสู่การจัดนิทรรศการพิเศษในครั้งนี้ ทั้งนี้ กรมศิลปากรได้เคลื่อนย้ายโครงกระดูกมนุษย์ทั้ง 11 โครง ไปอนุรักษ์ ณ ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์ กรมศิลปากร ต.คลองห้า อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี ส่วนโบราณวัตถุและศิลปวัตถุล้ำค่าอีกจำนวนมากได้นำมาจัดแสดงนิทรรศการเป็นกรณีพิเศษ ซึ่งไม่เคยจัดแสดงที่ใดมาก่อน กำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 24–28 สิงหาคมนี้ ณ พระตำหนักสันถาคารสถาน ภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี เพื่อให้ประชาชนและผู้สนใจเข้าชมด้วยความภาคภูมิใจ และส่งเสริมให้จังหวัดเพชรบุรีเป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ยังได้นำคณะเยี่ยมชมโบราณสถานภายในอุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี เพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการขับเคลื่อนเสนอเข้าสู่บัญชีรายชื่อเบื้องต้นเพื่อเป็นมรดกโลก (Tentative List) ต่อไป