TK Park เปิด “Pop-up Library” ห้องสมุดที่ออกเดินทางจากการทดลองในเมือง สู่พื้นที่เรียนรู้ที่แม่ฮ่องสอน

สถาบันอุทยานการเรียนรู้ (TK Park) เปิดตัว “Pop-up Library” พื้นที่เรียนรู้ขนาดเล็กแบบเคลื่อนที่ ซึ่งได้รับการสนับสนุนการผลิตจากหน่วยงานบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) ออกแบบให้สามารถติดตั้งและปรับใช้ได้ตามบริบทพื้นที่ โดยไม่ต้องพึ่งพาอาคารถาวรหรือโครงสร้างขนาดใหญ่ เพื่อทำให้การอ่านและการเรียนรู้เข้าไปอยู่ใกล้ชีวิตประจำวันของผู้คนมากขึ้น โครงการดังกล่าวเริ่มต้นจากการทดลองใช้งานจริงในพื้นที่สาธารณะ ก่อนเตรียมขยายการใช้งานสู่เมืองแม่ฮ่องสอน ภายใต้การดูแลของเทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน

Pop-up Library ออกแบบเป็นพื้นที่เรียนรู้ที่ใช้งานได้จริงในพื้นที่สาธารณะ ภายในประกอบด้วยหนังสือสำหรับเด็ก เยาวชน และผู้ใหญ่กว่า 400 เล่ม พร้อมสื่อการเรียนรู้สำหรับเด็กและครอบครัว เช่น อุปกรณ์ระบายสี ชุดตัวต่อเลโก้ บอร์ดเกม อุปกรณ์งานประดิษฐ์ รวมถึงชุดโต๊ะและเก้าอี้ที่รองรับผู้เข้าใช้บริการพร้อมกันได้ไม่น้อยกว่า 20 คน เพื่อเปิดโอกาสให้เด็ก เยาวชน ผู้ใหญ่ และครอบครัว ใช้เวลาอ่าน เล่น และเรียนรู้ร่วมกันได้ในพื้นที่เดียวกัน โดยผู้ใช้งานสามารถหยิบหนังสือขึ้นมาอ่าน เล่นบอร์ดเกม ระบายสี ต่อเลโก้ หรือร่วมกิจกรรมง่าย ๆ ได้โดยไม่ต้องผ่านขั้นตอนซับซ้อน

การเปิดตัว Pop-up Library ต่อสาธารณชนครั้งแรก จัดขึ้นภายในงาน READ FEST ณ สถานีหัวลำโพง โดยตั้งใจนำพื้นที่เรียนรู้รูปแบบใหม่นี้ไปวางไว้ท่ามกลางการสัญจรและจังหวะชีวิตของผู้คน เพื่อทดสอบการใช้งานจริงและเก็บบทเรียนสำหรับการขยายผลในพื้นที่อื่น ๆ ผลตอบรับจากผู้ใช้งานสะท้อนให้เห็นว่า เมื่อหนังสือและพื้นที่การเรียนรู้ถูกออกแบบให้อยู่ใกล้ผู้คนมากขึ้น “การอ่าน” ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากความตั้งใจล่วงหน้า แต่สามารถเกิดขึ้นได้จากการได้พบ ได้แวะ และได้ลองใช้ในจังหวะของตนเอง

นายวัฒนชัย วินิจจะกูล รักษาการผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันอุทยานการเรียนรู้ (TK Park) กล่าวว่า “Pop-up Library  ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงจุดวางหนังสือชั่วคราว แต่เป็นพื้นที่เรียนรู้ที่ตั้งใจออกแบบให้ ‘ใช้งานได้จริง’ และเข้าถึงได้ง่าย เพื่อพาการอ่านเข้าไปอยู่ในจังหวะชีวิตของผู้คน เราเห็นภาพเด็กที่เริ่มจากการเล่นแล้วค่อยหยิบหนังสือขึ้นมาอ่าน ผู้ปกครองที่ใช้เวลาร่วมกับลูก และผู้ใหญ่ที่แวะนั่งอ่านระหว่างการเดินทางทั้งหมดนี้สะท้อนว่า หากมีพื้นที่เล็ก ๆ ที่เหมาะสม การเรียนรู้ก็เกิดขึ้นได้โดยไม่ต้องมีพิธีการ”

ควบคู่ไปกับการออกแบบพื้นที่ โครงการยังให้ความสำคัญกับ “คุณภาพของหนังสือ” อย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การคัดเลือกหนังสือสำหรับเด็ก เยาวชน และผู้ใหญ่ที่หลากหลาย ทั้งหนังสือภาพ หนังสือความรู้ และหนังสือร่วมสมัยที่ชวนตั้งคำถามและต่อยอดการเรียนรู้ โดยหนังสือทุกเล่มถูกคัดสรรให้ทำหน้าที่เป็น “จุดเริ่มต้นของบทสนทนา” และประสบการณ์การเรียนรู้ร่วมกัน ไม่ใช่เพียงเพื่อเติมเต็มชั้นวาง

ในมุมของการพัฒนาการอ่านและการเรียนรู้ของประเทศ TK Park มองว่าโจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการเพิ่มจำนวนแหล่งเรียนรู้ แต่คือการทำให้เกิดการเข้าถึงที่ต่อเนื่องและมีคุณภาพ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่ผู้คนมีข้อจำกัดด้านเวลา พื้นที่ หรือทรัพยากร Pop-up Library จึงถูกพัฒนาขึ้นในฐานะโครงสร้างพื้นฐานการเรียนรู้รูปแบบใหม่ ที่มีความยืดหยุ่น เคลื่อนย้ายได้ ลงทุนไม่สูง และสามารถปรับใช้ให้สอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่

ในมุมการพัฒนาการอ่านและการเรียนรู้ของประเทศ TK Park มองว่าโจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการเพิ่มจำนวนแหล่งเรียนรู้ แต่คือการทำให้เกิด การเข้าถึงที่ต่อเนื่องและมีคุณภาพ โดยเฉพาะในบริบทที่ผู้คนมีข้อจำกัดด้านเวลา พื้นที่ หรือทรัพยากร Pop-up Library จึงถูกพัฒนาขึ้นในฐานะโครงสร้างพื้นฐานการเรียนรู้รูปแบบใหม่ ที่มีความยืดหยุ่น เคลื่อนย้ายได้ ลงทุนไม่สูง และสามารถปรับใช้ให้สอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่

หลังจากการทดลองใช้งานจริงในกิจกรรมสาธารณะ TK Park เตรียมขยายการปรากฏตัวของ Pop-up Library สู่บริบทอื่น ๆ โดยมีการจัดแสดงและเปิดใช้งานในงาน Bangkok Design Week ภายใต้โซน Book District ก่อนนำบทเรียนที่ได้ไปปรับใช้ในการเปิดใช้งานจริงในพื้นที่เมืองแม่ฮ่องสอน ซึ่งได้รับการสนับสนุนการผลิตจากหน่วยงานบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) และอยู่ภายใต้การดูแลของเทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน เพื่อเป็นพื้นที่เรียนรู้สาธารณะสำหรับเด็ก เยาวชน และประชาชนในพื้นที่

Pop-up Library ได้ขยายการปรากฏตัวสู่บริบทอื่น ๆ ผ่านการจัดแสดงและเปิดใช้งานภายในงาน Bangkok Design Week ภายใต้โซน Book District ระหว่างวันที่ 29 มกราคม – 8 กุมภาพันธ์ 2569 เพื่อเชื่อมโยงบทสนทนาเรื่องการอ่านและการเรียนรู้เข้ากับการออกแบบและพื้นที่สาธารณะ ก่อนนำบทเรียนที่ได้จากการใช้งานจริงไปปรับใช้ในการเปิดพื้นที่เรียนรู้ขนาดเล็กแบบเคลื่อนที่ในเมืองแม่ฮ่องสอน ซึ่งมีกำหนดเปิดใช้งานในเดือนมีนาคม 2569 ภายใต้การดูแลของเทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน เพื่อเป็นพื้นที่เรียนรู้สาธารณะสำหรับเด็ก เยาวชน และประชาชนในพื้นที่

นายวัฒนชัยกล่าวเพิ่มเติมว่า “การนำ Pop-up Library ไปใช้งานในพื้นที่อย่างแม่ฮ่องสอน เป็นโอกาสสำคัญในการนำบทเรียนจากการทดลองมาปรับใช้กับบริบทที่แตกต่าง หัวใจของโครงการไม่ใช่เพียงการเคลื่อนย้ายพื้นที่ แต่คือการคงไว้ซึ่งความง่ายในการเข้าถึงและคุณภาพของสื่อการเรียนรู้ เพื่อให้การอ่านและการเรียนรู้เกิดขึ้นได้จริงในพื้นที่ที่โอกาสอาจมีจำกัด”  สำหรับผู้สนใจสามารถติดตามข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ Pop-up Library และการดำเนินงานของ TK Park ได้ที่เว็บไซต์ www.tkpark.or.th หรือ Facebook: tkparkclub

ส่งข่าวได้ที่  email : saowaporn12345@gmail.com   และ  bat_mamsao@yahoo.com