เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2569 มีรายงานถึงบรรยากาศการจัดกิจกรรมเนื่องในเทศกาลสงกรานต์ โดยเฉพาะพิธีเจริญพระพุทธมนต์เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ประชาชน ควบคู่กับพระราชพิธีสำคัญ โดยเมื่อวันพุธที่ 15 เมษายน พุทธศักราช 2569 เวลา 16.30 น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานน้ำสรงและผ้าเหลืองพระราชทาน สำหรับสรงต้นพระศรีมหาโพธิ์ และห่มพระประธานในอุโบสถ ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เนื่องในพิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร ประจำปีพุทธศักราช 2569 โดยมีพระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ กรรมการมหาเถรสมาคม มอบหมายให้ พระปัญญาวชิราภรณ์ พร้อมคณะสงฆ์วัดสระเกศประกอบพิธีอัญเชิญน้ำสรงและผ้าเหลืองพระราชทาน และเป็นประธานในการสรงน้ำพระราชทานแด่ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ณ ลานโพธิ์ลังกา

กิจกรรมเจริญพระพุทธมนต์ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ดังกล่าว สะท้อนถึงความสำคัญของวันขึ้นปีใหม่ไทยในมิติของจิตใจและวัฒนธรรม เป็นโอกาสที่ประชาชนจะได้เริ่มต้นสิ่งใหม่ ๆ ด้วยความเป็นสิริมงคล เกิดขวัญและกำลังใจในการดำเนินชีวิต และตระหนักถึงคุณค่าของการทำความดีในสังคม

ด้าน นายณพลเดช มณีลังกา อดีตอนุฯ กมธ.ศาสนา เห็นว่าการเจริญพระพุทธมนต์ควรได้รับการส่งเสริมอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะการสนับสนุนงบประมาณจากภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อผลักดันให้กิจกรรมดังกล่าวเข้าถึงประชาชนในวงกว้างมากขึ้น เนื่องจากเป็นกิจกรรมที่ใช้เวลาไม่นาน แต่สร้างผลลัพธ์เชิงจิตใจและสังคมได้อย่างมีนัยสำคัญ.
 
อีกทั้งยังเป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างครอบครัว ชุมชน และสถาบันศาสนา ทำให้ประชาชนได้เข้าวัด ทำบุญ รดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ เสริมสร้างความกตัญญู และก่อให้เกิดความสัมพันธ์อันดีระหว่าง “บ้านกับวัด” ซึ่งเป็นรากฐานของสังคมไทย 

แนวคิดที่ควรผลักดันในระยะต่อไป คือการยกระดับ “การเจริญพุทธมนต์” ให้เป็นมากกว่าพิธีกรรม แต่เป็นเครื่องมือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตทางจิตใจ สร้างแรงบันดาลใจ และปลูกฝังค่านิยมแห่งความดี โดยใช้โอกาสของปีใหม่ไทยเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างสังคมที่เข้มแข็งและยั่งยืน 

มหาสมัยสูตร: ต้นแบบการจัดการความขัดแย้ง
ทั้งนี้เชิงวิชาการ “มหาสมัยสูตร” ถูกตีความใหม่ในฐานะ “พระสูตรแห่งสันติภาพ” โดยมีรากฐานจากเหตุการณ์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทลุ่มน้ำโรหิณี ซึ่ง พระพุทธเจ้า ทรงใช้ปัญญาและเหตุผลยุติความขัดแย้งระหว่างสองเผ่าพันธุ์โดยไม่ใช้ความรุนแรง

สาระสำคัญของพระสูตรสะท้อนหลักธรรม 3 ประการ ได้แก่

การมีสรณะเพื่อลด “ความกลัว”
การสำรวมอินทรีย์เพื่อควบคุมอารมณ์
การละตัณหาเพื่อลดความขัดแย้ง
นักวิชาการชี้ว่า หลักคิดดังกล่าวสามารถประยุกต์เป็น “โมเดลการจัดการความขัดแย้งสมัยใหม่” ได้อย่างมีนัยสำคัญ

“พุทธ AI” ทางออกวิกฤตเทคโนโลยี
ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนผ่านของโลกดิจิทัล แนวคิด “ปัญญาประดิษฐ์” กำลังเผชิญความท้าทายด้านจริยธรรม ทั้งอคติของอัลกอริทึม ข่าวปลอม และการครอบงำทางความคิด

นาย ณพลเดช มณีลังกา อดีตอนุกรรมาธิการศาสนา เสนอให้ยกระดับ “การสวดมนต์” จากพิธีกรรมสู่ “เครื่องมือพัฒนาจิตใจ” พร้อมผลักดันการสนับสนุนเชิงนโยบายจากภาครัฐ

ข้อเสนอดังกล่าวนำไปสู่แนวคิด “พุทธปัญญาประดิษฐ์” (Buddhist AI) ซึ่งใช้หลักธรรม เช่น มรรคมีองค์ 8 และพรหมวิหาร 4 เป็นกรอบกำกับการพัฒนา AI เพื่อให้เทคโนโลยีมี “ความกรุณา” เป็นแกนกลาง

เทคโนโลยีกับธรรมะ: จากพิธีกรรมสู่โครงสร้างโลกใหม่
นักวิจัยชี้ว่า การบูรณาการมหาสมัยสูตรกับ AI สามารถต่อยอดได้ใน 3 มิติสำคัญ ได้แก่

AI ไกล่เกลี่ยความขัดแย้ง: ทำหน้าที่เป็น “พื้นที่กลาง” สำหรับการสานเสวนาข้ามศาสนา
AI ควบคุมตัณหา: ออกแบบแพลตฟอร์มที่ลดการเสพติดและความเกลียดชังในสังคมออนไลน์
AI เพื่อการตื่นรู้: พัฒนาเทคโนโลยีสมาธิและสุขภาพจิตเชิงลึก
แนวคิดนี้สอดคล้องกับทิศทางโลกที่เริ่มนำศาสนาเข้ามากำกับเทคโนโลยี เช่น โครงการเมืองสติในภูฏาน และเครือข่าย AI & Faith ระดับนานาชาติ

บทบาทไทยบนเวทีโลก
การจัดพิธีมหาสมัยสูตรในครั้งนี้ จึงไม่ได้เป็นเพียงการสืบสานประเพณี หากแต่เป็น “หมุดหมายเชิงยุทธศาสตร์” ที่สะท้อนศักยภาพของไทยในการนำเสนอแนวคิดใหม่สู่ประชาคมโลก

การผสาน “ธรรมะ + เทคโนโลยี” อาจกลายเป็น Soft Power รูปแบบใหม่ ที่สร้างทั้งความสงบทางจิตใจและความยั่งยืนทางสังคม

ดังนั้น “มหาสมัยสูตร” จากอดีต กำลังถูกตีความใหม่ในฐานะต้นแบบของการสร้างสันติภาพในโลกอนาคต ขณะที่ “พุทธ AI” กำลังเปิดประตูสู่ยุคที่เทคโนโลยีไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลเพียงอย่างเดียว แต่ขับเคลื่อนด้วย “ปัญญาและความเมตตา”

ท่ามกลางโลกที่เต็มไปด้วยความขัดแย้ง แนวทางดังกล่าวอาจไม่ใช่เพียงทางเลือก แต่คือ “ความจำเป็น” ของมนุษยชาติในศตวรรษที่ 21