กระทรวงศึกษาธิกา (ศธ.)   เดินหน้าภารกิจรื้อโครงสร้างการศึกษาไทย เปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นครั้งใหญ่เพื่อขับเคลื่อน ‘ร่างพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ....’ (ธรรมนูญการศึกษา) ชูสปิริต “Nothing about us without us” ดึงตัวแทนนักเรียน ครู และทุกภาคส่วนร่วมถก 3 ทางเลือกกฎหมาย ชั่งน้ำหนักระหว่าง ‘ความเร็ว’ ในการบังคับใช้ กับ ‘ความสมบูรณ์’ ของหลักการและเนื้อหา เตรียมประมวลผลตัดสินใจชี้ชะตาอนาคตการศึกษาไทย ภายในเดือนพฤษภาคมนี้ 

เมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2569   ณ ห้องประชุมราชวัลลภ อาคารราชวัลลภ กระทรวงศึกษาธิการ  นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รมว. กระทรวงศึกษาธิการ ได้จัดการประชุมรับฟังความคิดเห็นเพื่อขับเคลื่อนร่าง พ.ร.บ. การศึกษาแห่งชาติฯ โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (หรือผู้แทน) เป็นประธานเปิดงาน เพื่อขับเคลื่อน 1 ใน 5 นโยบายเร่งด่วนในการสร้าง "สถาปัตยกรรมใหม่ทางการศึกษา" เวทีระดมความคิดเห็นในครั้งนี้ ดำเนินรายการโดย รองศาสตราจารย์ประวิต เอราวรรณ์ เลขาธิการสภาการศึกษา ซึ่งบรรยากาศเป็นไปอย่างเปิดกว้างและสะท้อนเจตนารมณ์การมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง

กาง 3 ทางเลือก ปลดล็อกกฎหมายการศึกษาไทย

ในที่ประชุม สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ได้นำเสนอแนวทางการเสนอร่าง พ.ร.บ. การศึกษาแห่งชาติ ออกเป็น 3 เส้นทางหลัก เพื่อให้ที่ประชุมพิจารณา ได้แก่:

ยืนยันการเสนอร่างฯ ฉบับเดิม (660/2564): ข้อดีคือรวดเร็ว ไม่ต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาร่างใหม่ตั้งแต่ต้น แต่มีข้อสังเกตคือตัวกฎหมายมีเนื้อหาจำนวนหลายมาตรา

แก้ไขเพิ่มเติม พ.ร.บ. ปี 2542: นำข้อมูลประเมินผลสัมฤทธิ์มาอุดช่องโหว่และเสริมจุดอ่อนของร่างเดิมให้สอดคล้องกับปัจจุบัน แต่ต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาใหม่ตั้งแต่ต้น

จัดทำร่างกฎหมายฉบับใหม่ทั้งฉบับ: เพื่อให้กระชับและสอดคล้องกับบริบทโลกปัจจุบันมากที่สุด แต่แลกมาด้วยการต้องเริ่มกระบวนการพิจารณาใหม่ทั้งหมด (ใช้เวลาพิจารณาโดยรัฐสภาประมาณ 1 ปี)

แก่นสำคัญจากวงประชุม: ‘ความเร็ว’ และ ‘ข้อกังวลในร่างเดิม’

จากการระดมความคิดเห็น ประเด็นสำคัญที่ทุกฝ่ายในวงประชุมถกเถียงกันอย่างเข้มข้นคือ "ความเร็วในการผลักดันร่าง" เนื่องจากทุกคนเห็นตรงกันว่า วิกฤตการศึกษาไทยประวิงเวลาไม่ได้อีกแล้ว และต้องการให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางกฎหมายโดยเร็วที่สุด

อย่างไรก็ตาม แม้การเลือกแนวทางที่ 1 (ผลักดันร่าง 660/2564) จะตอบโจทย์เรื่องความเร็ว แต่ที่ประชุมยังคงมีข้อกังวลและตั้งคำถามถึง "หลักการและเนื้อหา" ของร่างฉบับ 660/2564 ว่าจะสามารถตอบโจทย์ความท้าทายของการศึกษาโลกยุคใหม่ และแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างได้จริงหรือไม่

ชูสปิริต “Nothing about us without us”

อีกหนึ่งจุดยืนสำคัญที่ทรงพลังที่สุดจากวงประชุมครั้งนี้ คือการตอกย้ำหลักการ “Nothing about us without us” (จะไม่มีการตัดสินใจใดที่เกี่ยวกับพวกเรา โดยไม่มีพวกเรา) กระทรวงศึกษาธิการและผู้เข้าร่วมประชุมเห็นพ้องว่า กฎหมายที่จะมากำหนดอนาคตของชาติ จะต้องมาจากการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง โดยเฉพาะการเปิดพื้นที่ให้ "นักเรียนและเยาวชน" ซึ่งเป็นหัวใจหลักของการศึกษา ตลอดจน "ครูผู้ปฏิบัติงาน" ได้เข้ามามีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นและตัดสินใจตั้งแต่ "กระบวนการยกร่าง" ไม่ใช่เพียงแค่การมารับฟังในขั้นตอนสุดท้าย เพื่อให้ได้กฎหมายที่ไม่ได้มองจากหอคอยงาช้าง แต่เกิดจากความเข้าใจคนหน้างานอย่างแท้จริง

การเปิดกระทรวงเพื่อรับฟังความคิดเห็นอย่างรอบด้านในวันนี้ สะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของกระทรวงศึกษาธิการ ที่ต้องการยกระดับคุณภาพการศึกษาโดยยึดการมีส่วนร่วมเป็นหัวใจสำคัญ ทั้งนี้ ทางกระทรวงฯ จะนำข้อสรุปทั้งในมิติของความเร็ว เนื้อหาร่างกฎหมาย และเสียงสะท้อนจากเยาวชน ไปประกอบการพิจารณาอย่างถี่ถ้วน และเตรียมเคาะแนวทางสุดท้ายในการขับเคลื่อน พ.ร.บ. การศึกษาแห่งชาติ ภายในเดือนพฤษภาคมนี้