บทวิเคราะห์ชี้การเลือกตั้งไม่ใช่แค่เปลี่ยนรัฐบาล แต่คือบททดสอบ “อธิปไตยการตัดสินใจ” ของรัฐไทยในยุค The Age of Variable Geometry

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่จุดเปลี่ยนทางประวัติศาสตร์ในปี พ.ศ. 2569 ท่ามกลางการเลือกตั้งทั่วไปวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ซึ่งไม่ได้เป็นเพียงการแข่งขันทางการเมืองภายใน แต่ถูกมองว่าเป็น “สมรภูมิย่อย” ของการจัดระเบียบโลกใหม่ หลังระเบียบโลกเสรีนิยมเดิมเริ่มสั่นคลอนอย่างรุนแรง

นักวิชาการและภาคประชาสังคมระบุว่า โลกปัจจุบันได้เข้าสู่สิ่งที่ ดร.สุวิทย์ เมษินทรีย์ เรียกว่า “The Age of Variable Geometry” หรือยุคที่อำนาจโลกไร้รูปแบบตายตัว พันธมิตรไม่ถาวร สมการอำนาจไม่เป็นเส้นตรง และเศรษฐกิจ เทคโนโลยี รวมถึงข้อมูลข่าวสาร ถูกทำให้เป็นอาวุธทางการเมืองและภูมิรัฐศาสตร์

ภายใต้บริบทนี้ รายงานสังเคราะห์จากเวที Policy Watch Connect 2026 ซึ่งรวบรวมเสียงจากภาคประชาสังคมกว่า 40 องค์กร ชี้ตรงกันว่า การเลือกตั้ง 2569 คือจุดตัดสินว่าไทยจะรักษา “อธิปไตยในการตัดสินใจ” ไว้ได้ หรือจะตกอยู่ในภาวะ State Capture จากอิทธิพลทุนสีเทาและแรงกดดันต่างชาติ

โลกใหม่ที่ไม่รอไทย
บทวิเคราะห์ระบุว่า ความท้าทายสำคัญของโลกยุค Variable Geometry ประกอบด้วย
ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศแบบซ้อนทับ พันธมิตรเปลี่ยนตามประเด็น
การใช้อาวุธทางเศรษฐกิจ กฎหมาย และห่วงโซ่อุปทาน
สงครามลูกผสมและสงครามทางความคิด โดยใช้ AI และข้อมูลเท็จเป็นเครื่องมือ

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์วิจารณ์ว่าผู้นำพรรคการเมืองไทยจำนวนมากยังติดกับดักความคิดศตวรรษที่ 20 เน้นนโยบายประชานิยมระยะสั้น ขณะที่เวทีดีเบตแทบไม่แตะประเด็นความมั่นคงทางห่วงโซ่อุปทาน สงครามข้อมูล หรือภัยคุกคามจากทุนเทาข้ามชาติ

ภาคประชาสังคมเตือน วิกฤตศรัทธา–วิกฤตโครงสร้าง
ผลสะท้อนจาก Policy Watch Connect 2026 ชี้ชัดว่า ประชาชนจำนวนมากไม่เชื่อมั่นว่านโยบายหาเสียงจะถูกนำไปปฏิบัติจริง ความต้องการหลักไม่ใช่แค่การแก้ปัญหาปากท้อง แต่คือ
รัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตย
การปฏิรูปการศึกษา
การเลือกตั้งที่โปร่งใสและตรวจสอบได้

พร้อมข้อเรียกร้องให้กระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นและสร้างรัฐสวัสดิการเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ซึ่งถูกมองว่าเป็นเกราะป้องกันทุนสีเทาในระยะยาว

พรรคการเมืองกับโจทย์โลกใหม่
การประเมินขีดความสามารถของพรรคการเมืองหลักพบว่า แต่ละพรรคมีจุดยืนต่างกันในสนามภูมิรัฐศาสตร์

พรรคแกนนำรัฐบาลเดิมถูกมองว่าเน้นความอยู่รอดทางการเมืองเฉพาะหน้า ขาดยุทธศาสตร์ระยะยาว

พรรคฝ่ายค้านสายปฏิรูปมีความเข้าใจโลกใหม่ แต่เผชิญแรงต้านจากโครงสร้างอำนาจเดิม

พรรคเก่าแก่พยายามชูภาพลักษณ์ต่อต้านทุนเทา แต่ยังต้องพิสูจน์การลงมือจริง

ขณะเดียวกัน ความขัดแย้งชายแดนและกระแสชาตินิยมถูกจับตาว่าอาจถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการเมือง เพื่อระดมคะแนนนิยมและเบี่ยงเบนความสนใจจากปัญหาเศรษฐกิจและการทุจริตเชิงโครงสร้าง

เศรษฐกิจไทยในกับดักมหาอำนาจ
รายงานเตือนว่า ไทยกำลังติดอยู่กลางสงครามเศรษฐกิจสหรัฐ–จีน มาตรการกีดกันทางการค้าของสหรัฐฯ และการควบคุมวัตถุดิบต้นน้ำของจีน ทำให้ไทยเสี่ยงเป็นเพียง “สนามหญ้า” ในห่วงโซ่อุปทานโลก ขณะที่การคาดการณ์เศรษฐกิจปี 2569 ชี้ว่าอัตราการเติบโตอาจต่ำเพียง 1.6–2.0%

สงครามข้อมูลและ AI เขย่าการเลือกตั้ง
อีกหนึ่งความเสี่ยงสำคัญคือ สงครามทางความคิด การใช้ AI สร้าง Deepfake คลิปเสียงปลอม และปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารในโซเชียลมีเดีย ซึ่งมุ่งบิดเบือนการรับรู้ของประชาชน และเปิดช่องให้เกิดการแทรกแซงจากต่างชาติ

ทางแพร่งของรัฐไทย
บทสรุประบุว่า ประเทศไทยไม่สามารถเดินแบบ “business as usual” ได้อีกต่อไป รัฐบาลใหม่ต้องเร่งสร้างภูมิคุ้มกันจากภายใน ปฏิรูปโครงสร้างอำนาจ ยกระดับความรู้เท่าทันสื่อ วางตำแหน่งเชิงรุกในห่วงโซ่อุปทานโลก และปราบทุนเทาด้วยความร่วมมือระหว่างประเทศอย่างจริงจัง

ท้ายที่สุด การเลือกตั้งปี 2569 ถูกมองว่าเป็นมากกว่าการเลือกนายกรัฐมนตรี แต่คือการตัดสินว่าไทยจะมีที่ยืนอย่างสมศักดิ์ศรีในระเบียบโลกใหม่ หรือจะถลำลึกสู่ภาวะรัฐที่ถูกครอบงำทั้งจากภายในและภายนอก.