เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2569  ที่สำนักกรรมาธิการ 3 คณะกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม สภาผู้แทนราษฎร นายณพเลเดช มณีลังกา เลขาธิการชมรมคนรักษ์มรดกโลก พร้อมด้วย นายชุติวัต ชัยดรุณ นายกสมาคมการค้าส่งเสริมและพัฒนาเศรษฐกิจหกประเทศลุ่มแม่น้ำโขง นายสง่า พรมเมือง อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงราย นายเกียรติก้อง ทองตัน เครือข่ายคนรักษ์มรดกโลกจังหวัดกาญจนบุรี และนายวรวิทย์ วดีอินทวงศ์ เครือข่ายคนรักษ์มรดกโลกจังหวัดเชียงใหม่ เดินทางเข้ายื่นหนังสือต่อ นางภิรมย์ เจริญรุ่ง ผู้บังคับบัญชากลุ่มงานคณะกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร เพื่อขอให้คณะกรรมาธิการพิจารณาสนับสนุนและผลักดันโครงการเสนอแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมของประเทศไทย 3 แห่ง ได้แก่ ทางรถไฟสายมรณะ จังหวัดกาญจนบุรี เมืองโบราณเชียงแสน จังหวัดเชียงราย และเมืองประวัติศาสตร์เชียงใหม่ เข้าสู่บัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative List) ขององค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) ซึ่งเป็นขั้นตอนสำคัญก่อนการเสนอขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกอย่างเป็นทางการ

นายณพเลเดช กล่าวว่า การดำเนินการครั้งนี้เป็นความร่วมมือระหว่างเครือข่ายภาคประชาชน นักวิชาการ ผู้นำท้องถิ่น และภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ซึ่งมีเป้าหมายร่วมกันในการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมของชาติ พร้อมยกระดับให้ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ โดยทั้ง 3 พื้นที่ที่เสนอมีคุณค่าโดดเด่นเป็นสากล (Outstanding Universal Value) ตามหลักเกณฑ์ของยูเนสโก และมีศักยภาพเพียงพอที่จะเข้าสู่กระบวนการพิจารณาขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกในอนาคต

สำหรับ ทางรถไฟสายมรณะ จังหวัดกาญจนบุรี ถือเป็นโบราณสถานและเส้นทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนเหตุการณ์สำคัญในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นหลักฐานแห่งความสูญเสีย ความเสียสละ และความอดทนของผู้คนจากหลายเชื้อชาติ อีกทั้งยังเป็นสัญลักษณ์แห่งสันติภาพและบทเรียนของมนุษยชาติที่ได้รับการยอมรับจากทั่วโลก ขณะที่ เมืองโบราณเชียงแสน จังหวัดเชียงราย เป็นอดีตราชธานีสำคัญของอาณาจักรล้านนา มีอายุยาวนานกว่าหนึ่งพันปี ยังคงปรากฏผังเมืองโบราณ กำแพงเมือง คูเมือง และโบราณสถานสำคัญจำนวนมาก สะท้อนความรุ่งเรืองของอารยธรรมล้านนาและความเชื่อมโยงของวัฒนธรรมในลุ่มน้ำโขง ส่วน เมืองประวัติศาสตร์เชียงใหม่ เป็นศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนา มีเอกลักษณ์ด้านผังเมือง สถาปัตยกรรม วัดวาอาราม และประเพณีที่ยังคงสืบทอดอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน ถือเป็นเมืองมรดกที่ยังมีชีวิต (Living Heritage City) ซึ่งมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และวัฒนธรรมในระดับสากล

นายณพเลเดช กล่าวเพิ่มเติมว่า การผลักดันครั้งนี้ไม่ได้มุ่งหวังเพียงการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกเท่านั้น แต่ยังต้องการสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน เพื่อพัฒนาระบบการอนุรักษ์ให้มีมาตรฐานสากล พร้อมจัดทำฐานข้อมูลทางวิชาการ แผนบริหารจัดการพื้นที่ และมาตรการคุ้มครองแหล่งมรดกอย่างยั่งยืน ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการดูแลทรัพยากรทางวัฒนธรรมของประเทศในระยะยาว

ทั้งนี้ คณะผู้แทนได้ขอให้คณะกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม ประสานงานกับกระทรวงวัฒนธรรม กรมศิลปากร และคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยยูเนสโก เพื่อเร่งดำเนินการผลักดันทั้ง 3 พื้นที่เข้าสู่บัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative List) ก่อนจัดทำเอกสารเสนอชื่อ (Nomination Dossier) ตามหลักเกณฑ์ของยูเนสโก รวมทั้งสนับสนุนการมีส่วนร่วมของชุมชนในพื้นที่ให้เป็นกลไกสำคัญในการอนุรักษ์และบริหารจัดการแหล่งมรดก

ด้านนายชุติวัต ชัยดรุณ กล่าวว่า การผลักดันแหล่งมรดกโลกทั้ง 3 แห่ง จะช่วยยกระดับความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว และวัฒนธรรมของประเทศในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง โดยเฉพาะการเชื่อมโยงเส้นทางท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมระหว่างประเทศไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน อันจะนำไปสู่การสร้างรายได้ การจ้างงาน และการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากควบคู่กับการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมอย่างสมดุล

ขณะที่ผู้แทนเครือข่ายจากจังหวัดกาญจนบุรี เชียงราย และเชียงใหม่ ต่างยืนยันความพร้อมของภาคประชาชนในการร่วมสนับสนุนการจัดทำข้อมูล การเผยแพร่องค์ความรู้ และการดูแลรักษาแหล่งมรดกในพื้นที่ เพื่อให้การเสนอขึ้นทะเบียนมรดกโลกเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของยูเนสโก และเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศชาติ

เครือข่ายคนรักษ์มรดกโลกย้ำว่า หากทั้ง 3 พื้นที่ได้รับการผลักดันจนประสบความสำเร็จ จะไม่เพียงสร้างชื่อเสียงให้ประเทศไทยบนเวทีโลก แต่ยังช่วยยกระดับมาตรฐานการอนุรักษ์ทรัพยากรทางวัฒนธรรม เพิ่มโอกาสในการได้รับความร่วมมือทางวิชาการจากนานาชาติ ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงคุณภาพ กระตุ้นเศรษฐกิจของชุมชน และสร้างความภาคภูมิใจให้กับคนไทยทุกคน พร้อมส่งต่อคุณค่าของมรดกทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอันล้ำค่าให้คงอยู่สืบไปถึงคนรุ่นหลัง.