เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2569 นายนิกร โสมกลาง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (รมว.พม.) พร้อมคณะผู้บริหารกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ลงพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ตรวจเยี่ยมและติดตามความก้าวหน้าการพัฒนาที่อยู่อาศัยชุมชนริมคลองแม่ข่าและลำน้ำสาขา ภายใต้แนวคิด “สร้างบ้าน สร้างชุมชน ฟื้นฟูชีวิตคนคลองแม่ข่า” โดยเน้นการสร้างความมั่นคงด้านที่ดินและที่อยู่อาศัยให้แก่ผู้มีรายได้น้อย ควบคู่กับการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม การพัฒนาคุณภาพชีวิต และการสร้างความเข้มแข็งของชุมชน โดยมีต้นแบบจากการฟื้นฟูชุมชนริมคลองเปรมประชา และคลองลาดพร้าว ด้วยโมเดล ”บ้านมั่นคงริมคลอง“ ในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล 

ทั้งนี้ คลองแม่ข่าเป็นลำน้ำสายสำคัญของจังหวัดเชียงใหม่ มีความยาวประมาณ 31 กิโลเมตร และไหลผ่านเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ประมาณ 10 กิโลเมตร การขยายตัวของเมืองในช่วงที่ผ่านมา ส่งผลให้พื้นที่ริมคลองเผชิญทั้งปัญหาความไม่มั่นคงด้านที่ดินและที่อยู่อาศัย มีการก่อสร้างล้ำเข้ามาในพที้นที่คลอง นำไปสู่ปัญหาด้านสภาพแวดล้อม รวมถึงคุณภาพน้ำและคุณภาพชีวิตของประชาชน จากการสำรวจและจัดทำข้อมูลร่วมกัน พบชุมชนที่ประสบปัญหาความไม่มั่นคงด้านที่อยู่อาศัยจำนวน 20 ชุมชน รวมกว่า 1,800 ครัวเรือน นำไปสู่การพัฒนาแนวทาง “แม่ข่าโมเดล” ที่เชื่อมโยงการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยเข้ากับการฟื้นฟูคลองและการพัฒนาเมือง โดยมีจังหวัดเชียงใหม่ เทศบาลนครเชียงใหม่ พอช. หน่วยงานภาครัฐ ภาควิชาการ และขบวนองค์กรชุมชนร่วมกันขับเคลื่อน

นายนิกรกล่าวว่า สหกรณ์บ้านมั่นคงหลังแขวง คลองแม่ข่า จำกัด ซึ่งเป็นพื้นที่นำร่องสำคัญในการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยของประชาชนริมคลองแม่ข่า โดยเทศบาลนครเชียงใหม่สนับสนุนที่ดินจำนวน 2 แปลง เนื้อที่รวม 3 ไร่ 1 งาน 96 ตารางวา ให้ พอช. เช่าระยะเวลา 30 ปี เพื่อใช้เป็นพื้นที่รองรับการพัฒนาที่อยู่อาศัยของประชาชน ซึ่งปัจจุบันโครงการอยู่ระหว่างการปรับแบบโครงสร้างฐานรากและเตรียมความพร้อมสำหรับการก่อสร้าง บ้านใหม่ 39 หลัง พร้อมระบบสาธารณูปโภคและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการอยู่อาศัย เพื่อให้ครัวเรือนเป้าหมายสามารถมีบ้านที่มั่นคง ปลอดภัย สามารถดำรงชีวิตอยู่ในเมืองได้อย่างมีศักดิ์ศรี และเป็นจุดเริ่มต้นนำร่องการแก้ปัญหาและฟื้นฟูสภาพชุมชนคลองแม่ข่าต่อไป

“การขับเคลื่อน ‘แม่ข่าโมเดล’ ไม่ได้มีเป้าหมายเพียงการสร้างบ้านใหม่ แต่เป็นการสร้างความมั่นคงให้กับคน สร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน และสร้างระบบความร่วมมือในการพัฒนาเมือง เพื่อให้ประชาชนผู้มีรายได้น้อยสามารถดำรงชีวิตอยู่ในเมืองได้อย่างมีศักดิ์ศรี และมีส่วนร่วมในการพัฒนาเชียงใหม่ให้เป็นเมืองน่าอยู่สำหรับคนทุกกลุ่มอย่างยั่งยืน” นายนิกรกล่าว