เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2569  นายทศพล เผื่อนอุดม ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ เปิดเผยถึงความคืบหน้ารถแทรมสู่อนาคตเชียงใหม่ พัฒนาระบบขนส่งเชื่อมเมือง เชื่อมชีวิตคนว่า ปัญหาหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่ที่หลายฝ่ายพยายามแก้ไขมาอย่างต่อเนื่อง คือการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนในเขตเมืองให้มีประสิทธิภาพและตอบโจทย์การเดินทางของประชาชนครับ ทุกวันนี้หลายครอบครัวมีรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์ส่วนตัว แต่เมื่อคนส่วนใหญ่ต้องพึ่งพารถส่วนตัวเป็นหลัก ปัญหาการจราจรและการหาที่จอดรถ โดยเฉพาะในย่านการค้า ตลาด และแหล่งท่องเที่ยว ก็ส่งผลต่อการเดินทางและการใช้ชีวิตประจำวัน

ทั้งนี้ผมมองว่าเชียงใหม่เรามีข้อได้เปรียบตรงการที่มีชุมชนดั้งเดิม ย่านเศรษฐกิจ และแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมหลายแห่งอยู่ไม่ไกลกัน ดังนั้นหากเรามีระบบขนส่งสาธารณะที่สะดวก เชื่อมโยงสถานที่สำคัญได้ดี มีรถให้บริการสม่ำเสมอ ตรงต่อเวลา และปลอดภัย ก็จะช่วยเพิ่มทางเลือกในการเดินทางให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้มากขึ้น

อย่างไรก็ตาม การผลักดันระบบขนส่งสาธารณะให้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะเส้นทางรถโดยสารสาธารณะประจำทาง ซึ่งต้องทำให้ราคาถูกและคุณภาพต้องดีพร้อมกันไปด้วย การทำให้ถูกและดีจึงเป็นความท้าทายที่หาผู้ประกอบการที่ใจถึง กล้าเสี่ยงเข้ามาลงทุนทำยากมาก ตัวอย่างเช่น  เส้นทางเดินรถขนส่งสาธารณะ สายที่ 5 รอบคูเมืองเชียงใหม่ ซึ่งกำหนดขึ้นตั้งแต่ปี 2524 และเคยให้บริการในช่วงปี 2525–2545 ก่อนจะขาดผู้ประกอบการเดินรถมายาวนานกว่า 23 ปี ซึ่งโจทย์สำคัญจึงไม่ใช่แค่การนำรถกลับมาวิ่งบนถนน แต่ต้องทำให้ระบบดังกล่าวเป็นทางเลือกที่ประชาชนอยากใช้จริง และสามารถให้บริการได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และเหมาะสมกับบริบทของเมือง

และหนึ่งในความพยายามที่จะทำให้แนวคิดนี้เกิดขึ้นจริง คือโครงการรถแทรมไฟฟ้าล้อยาง “Chiangmai Tram by Lannatique” ซึ่งผมได้มีโอกาสเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นแนวคิด 

ย้อนกลับไปในปี พ.ศ. 2567 ตอนนั้นผมยังดำรงตำแหน่งรองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ท่านนิรัตน์ พงษ์สิทธิถาวร ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ในขณะนั้น ได้ฝากฝังให้ผมช่วยสนับสนุนและพิจารณาโครงการนี้ โดยเน้นย้ำว่า เราควรเปิดโอกาสให้ผู้ที่ตั้งใจเข้ามาพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะได้เดินหน้าโครงการอย่างเต็มที่ ไม่ควรปล่อยให้ขั้นตอนของภาครัฐเป็นอุปสรรค แต่ทุกอย่างต้องเป็นไปตามระเบียบ กฎหมาย และมาตรฐานความปลอดภัยอย่างเคร่งครัด

ผมยอมรับตามตรงครับว่า วันแรกที่เห็นแบบร่างรถ ผมนึกถึงรถในสวนสนุกต่างประเทศ เพราะมีรูปแบบสวยงามและแตกต่างจากรถโดยสารที่เราคุ้นเคย จนอดสงสัยไม่ได้ว่า รถแบบนี้จะนำมาให้บริการจริงบนถนนเชียงใหม่ได้หรือไม่ ?

วันนี้เมื่อได้เห็นรถตัวจริง ผมดีใจที่ภาพร่างบนกระดาษในวันนั้นกลายเป็นรถที่ได้รับการออกแบบให้มีความร่วมสมัย และสะท้อนกลิ่นอายวัฒนธรรมล้านนา แต่กว่าจะมาถึงวันนี้  เบื้องหลังที่หลายคนอาจไม่ทราบคือ เนื่องจากเป็นโครงการที่คิดใหม่ทำใหม่ โครงการนี้จึงต้องผ่านการพิจารณาหลายขั้นตอน ทั้งการรับรองรูปแบบรถและรายละเอียดทางเทคนิค มาตรฐานความปลอดภัย เงื่อนไขการเดินรถ การสำรวจพื้นที่ และการรับฟังความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้อง เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปตามระเบียบและกฎหมาย ซึ่งถ้าไม่อึดจริงคงถอยหรือล้มเลิกไปแล้ว
โดยความพยายามเหล่านี้ค่อย ๆ ก้าวหน้าไปทีละขั้น ทีละตอน ตามลำดับของระเบียบกฎหมาย อย่างรัดกุม ผมจำได้ดีว่า สมัยผมดำรงตำแหน่งเป็นผู้ว่าฯ เชียงใหม่ ครั้งแรก ผมมีนโยบายเน้นย้ำว่าต้องการเห็นระบบขนส่งสาธารณะที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเกิดขึ้นในเขตชุมชนเมืองโดยเร็ว และวันที่ 19 กันยายน 2568 ผู้ประกอบการ ได้ยื่นขออนุญาต 

และวันที่ 12 พฤศจิกายน 2568 ผมได้ร่วมกับคณะกรรมการควบคุมการขนส่งจังหวัดเชียงใหม่ ได้มีมติเห็นชอบอนุมัติให้ออกใบอนุญาตประกอบการขนส่งประจำทางด้วยรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารเส้นทางหมวด 1 สายที่ 5 รอบคูเมืองเชียงใหม่ ให้แก่ บริษัท เดอะ แกลเลอรี พัฒนา จำกัด โดยกำหนดเงื่อนไขรถมาตรฐาน 2 (รถโดยสารปรับอากาศ) จำนวน 6-10 คัน  ผู้ประกอบการจึงนำผลการอนุมัติ ไปดำเนินการสร้างรถให้เกิดขึ้นจริงจนแล้วเสร็จ และเมื่อผมได้กลับมาเป็น ผู้ว่าฯ รอบสอง ได้กลับมาสานต่อ จนทำให้โครงการเดินหน้ามาถึงอีกก้าวสำคัญ คือเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2569 ผมในฐานะประธานและคณะกรรมการฯ ขนส่งจังหวัดเชียงใหม่  ได้มีมติอนุมัติการปรับปรุงเส้นทางเดินรถ สาย 5 ซึ่งผ่านการรับฟังความคิดเห็นตามระเบียบแล้ว  ซึ่งเป็นความคืบหน้าสำคัญในการผลักดันระบบขนส่งสาธารณะรูปแบบใหม่นี้ให้เกิดขึ้นจริงได้สักที 

ผมรู้สึกยินดีที่ได้เห็นโครงการค่อย ๆ ก้าวหน้ามาเป็นรูปธรรม ความสำเร็จในวันนี้เกิดจากความตั้งใจและความร่วมมือของหลายฝ่าย ผมจึงขอขอบคุณบริษัท แอสเสท เวิรด์ คอร์ป จำกัด (มหาชน) หรือ AWC บริษัท เดอะ แกลเลอรี พัฒนา จำกัด สำนักงานขนส่งจังหวัดเชียงใหม่ และทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ที่ร่วมกันขับเคลื่อนโครงการนี้ให้เดินหน้ามาได้จนถึงวันนี้ 

และอีกสิ่งที่หลายคนอยากรู้คงหนีไม่พ้นว่า รถจะวิ่งผ่านที่ไหนบ้าง และจะช่วยให้การเดินทางในเมืองสะดวกขึ้นอย่างไร ตามแผนเส้นทางที่ได้รับอนุมัติ รถโดยสารสายที่ 5 จะเริ่มต้นบริเวณหน้าวัดพระสิงห์วรมหาวิหาร วิ่งผ่านถนนสำคัญรอบคูเมืองและพื้นที่เศรษฐกิจของเมือง ก่อนวนกลับมายังจุดเริ่มต้น รวมระยะทางประมาณ 13.8 กิโลเมตร มีจุดจอด 14 จุด และใช้เวลาวนรอบประมาณ 40 นาที ตามข้อมูลของสำนักงานขนส่งจังหวัดเชียงใหม่

เส้นทางนี้เชื่อมโยงวัดวาอาราม ย่านการค้า ตลาด และแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมหลายแห่ง เช่น ลานนาทีค วัดโลกโมฬี ย่านช้างม่อย กาดหลวง ถนนท่าแพ ประตูท่าแพ และวัดเจดีย์หลวงวรวิหาร นอกจากนี้ บริเวณวัดศรีดอนไชยและกาดหลวงยังมีแนวทางออกแบบศาลาพักคอยในรูปแบบล้านนา เพื่อให้สิ่งอำนวยความสะดวกกลมกลืนกับเอกลักษณ์ของเมือง

สำหรับกำหนดการเปิดให้บริการที่วางไว้คือวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 ผมหวังว่าโครงการนี้จะเป็นอีกทางเลือกที่ช่วยให้ทั้งคนเชียงใหม่และนักท่องเที่ยวเดินทางไปยังสถานที่ต่าง ๆ ได้สะดวกขึ้น ทั้งนี้ ขอให้ติดตามประกาศยืนยันวันเปิดให้บริการและรายละเอียดจุดจอดจากหน่วยงานหรือผู้ให้บริการอีกครั้งก่อนเดินทาง

นอกจากนี้ เมื่อเราพูดถึงระบบขนส่งสาธารณะ ก็ย่อมมีคำถามสำคัญที่หลายท่านอาจสงสัยว่าแล้ว  “รถแทรมนี้ทำมาเพื่อนักท่องเที่ยว หรือเพื่อคนเชียงใหม่กันแน่”

ผมคิดว่าคำถามนี้สำคัญมาก เพราะหากเราต้องการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะของเชียงใหม่ให้ตอบโจทย์เมืองได้อย่างแท้จริง ประโยชน์ของระบบนี้ไม่ควรตกอยู่กับคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเท่านั้น แต่ควรเป็นทางเลือกที่ทั้งคนในพื้นที่และนักท่องเที่ยวสามารถใช้ประโยชน์ร่วมกันได้

นักท่องเที่ยวจะได้รับประโยชน์จากการเดินทางไปยังวัด แหล่งประวัติศาสตร์ ตลาด และย่านเศรษฐกิจต่าง ๆ ได้สะดวกขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องขับรถหรือนำรถส่วนตัวเข้าไปในทุกพื้นที่ ช่วยให้การเที่ยวชมเมืองเป็นระบบมากขึ้น และมีโอกาสใช้เวลาอยู่กับสถานที่ต่าง ๆ ได้อย่างเต็มที่ แต่คนเชียงใหม่เองก็ควรได้รับประโยชน์ด้วยเช่นกัน

คนที่อาศัยอยู่ในเขตเมืองสามารถมีทางเลือกในการเดินทางไปทำธุระ ติดต่อราชการ จับจ่ายซื้อของ หรือเข้าถึงแหล่งบริการต่าง ๆ โดยไม่จำเป็นต้องใช้รถส่วนตัวทุกครั้ง ผู้สูงอายุ ครอบครัวที่มีเด็ก และผู้ที่ไม่สะดวกขับรถก็อาจมีทางเลือกเพิ่มเติม หากการให้บริการได้รับการออกแบบให้เหมาะสมกับผู้โดยสารทุกกลุ่ม

ผู้ประกอบการในย่านต่าง ๆ ก็อาจได้รับประโยชน์จากการที่ผู้คนเข้าถึงพื้นที่ได้สะดวกขึ้น ไม่ว่าจะเป็นร้านอาหาร ร้านค้าท้องถิ่น ตลาด ชุมชนเก่า หรือธุรกิจบริการ โดยเฉพาะหากระบบขนส่งสามารถเชื่อมโยงผู้คนจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่งได้อย่างต่อเนื่อง

แต่อย่างไรก็ตาม ประโยชน์เหล่านี้จะเกิดขึ้นได้มากน้อยเพียงใด ขึ้นอยู่กับการให้บริการจริง ทั้งความถี่ของรถ ค่าโดยสาร ความตรงต่อเวลา ความปลอดภัย ระบบบริหารจัดที่ทันสมัย การเข้าถึงของผู้สูงอายุและคนพิการ ตลอดจนการเชื่อมต่อกับระบบขนส่งรูปแบบอื่น เราจึงต้องติดตามและพัฒนาระบบต่อไป ไม่ใช่เพียงมีรถที่สวยงามแล้วถือว่าภารกิจสำเร็จ

สำหรับข้อมูลที่ได้รับอนุมัติในปัจจุบัน กำหนดค่าโดยสารไว้ไม่เกิน 30 บาทตลอดสาย ซึ่งประชาชนสามารถนำไปประกอบการตัดสินใจเลือกใช้บริการได้เมื่อเปิดให้บริการตามกำหนด 

ทั้งนี้นอกจากความสะดวกและค่าใช้จ่ายแล้ว สิ่งหนึ่งที่ผมให้ความสำคัญมากคือ เรื่องสิ่งแวดล้อม เพราะเชียงใหม่เผชิญปัญหาฝุ่นควันและ PM2.5 มาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะช่วงฤดูแล้ง เราจึงต้องแก้ปัญหาจากหลายด้าน ทั้งการจัดการไฟป่า การเผาในที่โล่ง และการพัฒนาระบบคมนาคมให้สะอาดขึ้น

ด้วยระบบของรถโดยสารไฟฟ้านั้น ไม่มีมลพิษจากท่อไอเสียขณะขับขี่ จึงช่วยลดมลพิษจากการเผาไหม้เชื้อเพลิง ณ จุดใช้งานได้ ช่วยลดก๊าซเรือนกระจกที่ส่งผลทำให้โลกร้อน แต่เพียงเท่านี้ยังไม่สามารถแก้ปัญหา PM2.5 ได้ทั้งหมด สิ่งสำคัญคือการทำให้ประชาชนเลือกใช้ระบบขนส่งสาธารณะได้จริง ด้วยบริการที่สะดวก ปลอดภัย ทันสมัยและเชื่อมต่อกับการเดินทางรูปแบบอื่นได้ดี เพื่อลดการพึ่งพารถส่วนตัวในระยะยาว

และสิ่งที่เชียงใหม่ควรเดินหน้าต่อจากนี้ สำหรับผม รถแทรมไฟฟ้าเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะให้เชื่อมโยงย่านเศรษฐกิจ สถานที่ราชการ แหล่งท่องเที่ยว และพื้นที่สำคัญต่าง ๆ เข้าด้วยกัน รวมถึงการพัฒนาจุดจอดแล้วจร (Park and Ride) เพื่อให้คนจากพื้นที่รอบนอกสามารถเดินทางเข้าสู่เมืองได้สะดวกขึ้น ควบคู่กับการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและผู้ประกอบการ เพื่อให้ระบบขนส่งตอบโจทย์การใช้ชีวิตจริงของคนเชียงใหม่ และในเร็ว ๆ นี้ จะมีระบบรถขนส่งสาธารณะพลังงานสะอาด ของ องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่  ซึ่งผมและคณะกรรมการฯ ขนส่งทางบกเชียงใหม่ เห็นชอบเส้นทางไปแล้ว 2 เส้นทาง และกำลังจะพิจารณาเพิ่มให้อีก 4 เส้นทาง เพื่อเข้ามาเติมเต็มระบบขนส่งสาธารณะในเขตเมืองเชียงใหม่ ให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น โดยคาดว่า จะเริ่มเปิดให้บริการได้ในช่วงต้นปี 2570 แน่นอน 

วันนี้ผมดีใจที่ได้เห็นภาพร่างเมื่อกว่า 2 ปีก่อนกลายเป็นรถจริง และขอบคุณทุกฝ่ายที่ร่วมกันผลักดันโครงการนี้จนก้าวหน้ามาถึงจุดนี้ อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จไม่ได้อยู่ที่ความสวยงามของรถเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การทำให้ประชาชนใช้บริการได้จริง สะดวก ปลอดภัย ค่าโดยสารเหมาะสม และมีทางเลือกในการเดินทางมากขึ้น

นี่คือทิศทางที่เชียงใหม่ควรมุ่งไป เพื่อพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะที่เป็นประโยชน์ต่อทั้งประชาชนและนักท่องเที่ยว ช่วยลดการพึ่งพารถส่วนตัว และทำให้เชียงใหม่เป็นเมืองที่เดินทางสะดวก น่าอยู่ และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้นครับ

 หมายเหตุ: ชวนอ่านเรื่องราวเบื้องหลังและแนวคิดรถแทรมเชียงใหม่ เพื่อตอบโจทย์ระบบขนส่งสาธารณะในเมือง และชุมคลิปได้ที่ https://www.facebook.com/share/v/18j2VGev35/?mibextid=wwXIfr