เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569  นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เสนอ 3 แนวทางสำคัญในการขับเคลื่อนอาเซียน ระหว่างการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ มุ่งเสริมสร้างความเป็นเอกภาพทางเศรษฐกิจ ความมั่นคงด้านพลังงาน และความร่วมมือรับมือภัยคุกคามรูปแบบใหม่ โดยเฉพาะอาชญากรรมออนไลน์และปัญหามลพิษข้ามพรมแดน

นายเอกภพ เพียรพิเศษ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า นายกรัฐมนตรีได้กล่าวถ้อยแถลงในการประชุมเต็มคณะ โดยสะท้อนความท้าทายที่อาเซียนกำลังเผชิญ ทั้งความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ การแข่งขันทางเศรษฐกิจ และความเชื่อมั่นต่อระเบียบระหว่างประเทศที่ลดลง พร้อมเสนอให้อาเซียนยกระดับความร่วมมือผ่าน 3 แนวทางหลัก ได้แก่

1. อาเซียนที่เป็นหนึ่งเดียว (United ASEAN) มุ่งเสริมสร้างความเป็นเอกภาพและการบูรณาการทางเศรษฐกิจ โดยไทยสนับสนุนการลงนามกรอบความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (DEFA) พร้อมเร่งขับเคลื่อนความตกลงการค้าสินค้าของอาเซียนฉบับยกระดับ (ATIGA) เพื่อเพิ่มมูลค่าการค้าภายในภูมิภาค เปิดโอกาสทางเศรษฐกิจ และยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน

2. อาเซียนที่มีภูมิคุ้มกัน (Resilient ASEAN) เน้นสร้างความมั่นคงด้านพลังงานผ่านการพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน (ASEAN Power Grid) ส่งเสริมการซื้อขายไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนระหว่างประเทศ โดยเฉพาะพลังงานแสงอาทิตย์ พร้อมเปิดทางให้ประเทศสมาชิกที่มีความพร้อมเริ่มดำเนินความร่วมมือก่อน

นอกจากนี้ นายกรัฐมนตรียังเสนอให้อาเซียนพัฒนายุทธศาสตร์ด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) ของตนเอง เพื่อใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีอย่างเต็มศักยภาพ โดยคำนึงถึงผลประโยชน์ของภูมิภาคเป็นสำคัญ ท่ามกลางการแข่งขันด้านเทคโนโลยีของมหาอำนาจ

3. อาเซียนที่ยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง (People-centred ASEAN) ให้ความสำคัญกับความปลอดภัย สุขภาพ และคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะการปราบปรามขบวนการหลอกลวงออนไลน์และอาชญากรรมไซเบอร์

ไทยเสนอให้ต่อยอดความร่วมมือระดับโลกในการต่อต้านอาชญากรรมหลอกลวงทางอินเทอร์เน็ต (Global Partnership against Online Scams) ด้วยการสร้างเครือข่ายหน่วยงานหลักระดับชาติในภูมิภาค เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูล ประสานการบังคับใช้กฎหมาย และสนับสนุนปฏิบัติการร่วมกัน

ขณะเดียวกัน นายกรัฐมนตรียังย้ำถึงความจำเป็นในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน โดยเฉพาะหมอกควันและมลพิษทางน้ำ ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือจากประเทศที่เกี่ยวข้องตั้งแต่ต้นทาง รวมถึงการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน

นายกรัฐมนตรียังแสดงความยินดีต่อความคืบหน้าการจัดตั้งศูนย์อาเซียนว่าด้วยสาธารณสุขฉุกเฉินและโรคอุบัติใหม่ (ACPHEED) โดยไทยพร้อมสนับสนุนการเสริมสร้างศักยภาพของภูมิภาคในการรับมือวิกฤตสาธารณสุขในอนาคต

ทั้งนี้ นายอนุทินย้ำว่า การครบรอบ 60 ปีอาเซียนในปีหน้า จะเป็นโอกาสสำคัญในการทบทวนและยกระดับประสิทธิภาพการทำงานของภูมิภาค พร้อมแสดงความยินดีกับฟิลิปปินส์ในการดำรงตำแหน่งประธานอาเซียน และยืนยันว่าไทยพร้อมสนับสนุนการเป็นเจ้าภาพของสิงคโปร์ในปีหน้า เพื่อร่วมกันผลักดันให้อาเซียนมีความเข้มแข็งและตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างเป็นรูปธรรม