วันที่ 15 ส.ค. 68 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่บริเวณข้างเจดีย์ วัดศรีจอมเรือง ตำบลเวียง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา พบต้นมะขวิด ออกผลเต็มต้น ซึ่งมะขวิดถือเป็นผลไม้ไทยโบราณที่ปัจจุบันหาทานได้ยาก มีรสชาติและกลิ่นเฉพาะตัว มะขวิดมีสรรพคุณทางยาหลากหลาย ทั้งช่วยบำรุงร่างกาย แก้ท้องผูก บรรเทาอาการไอ และยังสามารถนำมาแปรรูปเป็นเครื่องดื่ม น้ำมะขวิด แยม หรือของหวานพื้นบ้านได้อีกด้วย จึงนับเป็นสมุนไพรธรรมชาติที่มีคุณค่าทางโภชนาการและหายาก

ตามตำนานมะขวิดพื้นบ้านเมืองพะเยาซึ่งครั้งหนึ่งในเมืองพะเยามีหมู่บ้านเล็กๆ ริมน้ำอิง มีหมอยาสมุนไพรฝีมือเลื่องลือที่รักษาคน วันหนึ่งเกิดโรคไอและไข้หนักระบาดไปทั่วหมู่บ้าน เด็กและผู้เฒ่าล้มป่วยกันมากจนไม่สามารถรักษาได้ และหมอยาได้ฝันประหลาดว่า มีชายชราผมขาวนุ่งผ้าพื้นเมืองมายืนอยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่ เปล่งเสียงบอกว่า หากอยากให้หมู่บ้านรอดพ้นภัย จงไปที่ดอนกลางป่าห้วยเฮี้ย จะพบผลกลมดั่งพระจันทร์ เปลือกแข็งดั่งหิน แต่ภายในหวานนุ่มดั่งน้ำผึ้ง ใช้นำมาปรุงยา

รุ่งเช้าหมอยาจึงพาชาวบ้านออกตามหา จนเจอต้นไม้แปลก ผลกลมสีน้ำตาลผิวสาก เมื่อเคาะดูมีเสียงดังก้อง ต้องใช้ไม้ทุบหรือขวิด จึงจะแตกออก ข้างในมีกลิ่นหอมแรง เนื้อสีเหลืองทอง จึงนำมาปรุงเป็นยาให้ผู้ป่วยดื่มทั้งหมู่บ้าน ไม่นานทุกคนก็หายจากโรคร้าย ชาวบ้านจึงเชื่อว่าต้นไม้นี้มี เจ้าป่า หรือวิญญาณผู้คุ้มครองมอบให้ เพื่อปกปักรักษาผู้คน และเรียกผลไม้นี้ว่า มะขวิด ตามวิธีที่ต้องใช้แรงขวิดหรือทุบก่อนกินได้นับแต่นั้นมา