“แกงคั่วปลาเม็งใบส้มแป้นขี้ม้า” เป็นอาหารถิ่นพื้นบ้านของ อ.บ้านนาเดิม จ.สุราษฎร์ธานี มาตั้งแต่โบราณกว่า 100 ปี ที่กำลังจะสูญหาย ถูกรื้อฟื้นขึ้นมาอีกครั้ง ภายใต้การแนะนำของนายสุกิจ มีพริ้ง นายอำเภอบ้านนาเดิม ที่ได้เฟ้นหาขอให้นำสูตรอาหารเมนูเด็ดส่งเข้าประกวดโครงการเมนูอาหาร 1 จังหวัด 1 เมนูเชิดชูอาหารถิ่นหรือ Thailand Best Local Food "รสชาติ...ที่หายไป" และ ได้รับการพิจารณาคัดเลือกติด 1  ใน 5 เชิดชูอาหารถิ่นของจังหวัดและกำลังอยู่ในระหว่างการคัดเลือกให้ติด1 ใน 3 เมนูของจังหวัดประมาณเดือน ก.ค.นี้

โดยทางร้านThe Box Cafe  ซึ่งเป็นร้านอาหารเพียงร้านเดียวของอำเภอบ้านนาเดิม ที่ยังคงอนุรักษ์“แกงคั่วปลาเม็งใบส้มแป้นขี้ม้า” เป็นซิกเนเจอร์ของร้าน โดยนางสาววลัยภรณ์ หรือ คุณกวาง แซ่เลี้ยว กับทีมงานช่วยกันเฟ้นหาและรื้อฟื้นสูตรนี้ขึ้นมาอีกครั้ง เพราะไม่อยากให้สูญหายไป

ขั้นตอนแรกของการทำแกง“แกงคั่วปลาเม็งใบส้มแป้นขี้ม้า” ต้องเตรียมปลาเม็งสด มาล้างด้วยน้ำเกลือเพื่อขจัดเมือกและกลิ่นคาว โดยปลาเม็งหรือปลาจีดเป็นปลาน้ำจืดของภาคใต้ โดยเฉพาะ อ.บ้านนาเดิม จ.สุราษฎร์ธานีได้ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ปลาเม็งสุราษฎร์ธานี หรือ GI  โดยการผลักดันของนายกิตติศักดิ์ นาคกุล ผู้ใหญ่บ้าน หมู่ 3 ต.ทรัพย์ทวี อ.บ้านนาเดิม  ปลาเม็งสุราษฎร์ธานี มีลักษณะคล้ายปลาดุกเรียวยาว แต่ตัวเล็กกว่า สีน้ำตาลอมแดง เนื้อแน่น มันอร่อย ไม่มีกลิ่นโคลน ชาวบ้านนิยมนำปลาเม็งย่างรมควัน ฉู่ฉี่ปลาเม็งและคั่วปลาเม็งใบส้มแป้นขี้ม้า  

ขั้นตอนต่อไปเป็นการเตรียมเครื่องแกงประกอบด้วยพริก หอมแดง กระเทียม ตะไคร้ พริกไทยดำ ผิวมะกรูด ขมิ้น เกลือ กะปิ โขลกส่วนผสมให้ละเอียดจากนั้นใส่กะปิ ตามด้วยขั้นตอนการปรุง ตั้งกระทะทองเหลืองด้วยไฟกลาง  ใส่หัวกะทิ เติมเครื่องแกง ผัดให้แตกมันแล้วใส่หางกะทิ รอให้เดือดจัด นำปลาเม็ง ใส่ลงไป (ห้ามคน ) รอให้ปลาเม็งสุก เติมหัวกะทิ ปรุงรสชาติ (โดยอาจจะเติมเกลือนิดหน่อยตามความชอบเพราะในเครื่องแกงมีเกลือและกะปิอยู่แล้ว) ใส่น้ำตาลมะพร้าว ชิมรสชาติให้ได้ตามที่ชอบ ปิดไฟ โรยใบส้มแป้นขี้ม้าที่ซอยบาง ๆ ไว้แล้ว ลงไปเป็นขั้นตอนสุดท้าย ตามด้วยพริกหยวกสีแดงที่ซอยไว้เตรียมไว้ ลงไปเพื่อให้สีสันสวยงาม ก็จะได้เป็นแกงคั่วปลาเม็งใบส้มแป้นขี้ม้า ซึ่งใบส้มแป้นขี้ม้า เป็นพืชประจำถิ่นเช่นเดียวกัน คล้ายกับใบส้มทั่วไปแต่ใบเล็กกว่า และหอมกว่า โดยต้นส้มแป้น คล้ายๆกับต้นส้มจี๊ด เพราะมีลูกเล็ก ๆ คล้ายกัน ซึ่งค่อนข้างหายากในปัจจุบัน มีเพียงที่ อ.บ้านนาเดิม   ส่วนปลาเม็งสามารถแกงทั้งตัวหรือจะตัดหัวออกสับให้ละเอียดแล้วแกง ก็จะอร่อยไปอีกแบบแต่ที่ขาดไม่ได้คือใบส้มแป้นขี้ม้า

“แกงคั่วปลาเม็งใบส้มแป้นขี้ม้า” รับประทานกับข้าวสวยร้อน ๆ  พร้อมผักพื้นบ้านนานาชนิด เช่น ยอดมะม่วงหิมพานต์ ,ยอดจิก ,ดอกอัญชัน ,มะเขือต่าง ๆ ขมิ้นขาว ผักพื้นบ้านต่างๆและ แตงกวา จะรู้สึกฟินอย่างบอกไม่ถูก เพราะนอกจากจะเป็นอาหารเลิศรสแล้ว ยังมีสรรพคุณช่วยเผาผลาญพลังงาน ลดน้ำหนัก บรรเทาอาการไอ แก้ท้องอืด บำรุงหัวใจ ลดไขมันในเลือด ลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด มีสารต่อต้านอนุมูลอิสระยับยั้งเซลล์มะเร็ง และคลายเครียดได้ดี

นายสุกิจ มีพริ้ง นายอำเภอบ้านนาเดิม กล่าวว่า เมนู “แกงคั่วปลาเม็งใบส้มแป้นขี้ม้า” ซึ่งปลาเม็งเป็นปลาพื้นถิ่นของ อ.บ้านนาเดิมและโซนอำเภอตรงกลางของจังหวัดสุราษฎร์ธานี เช่น อ.บ้านนาสาร,เคียนซา,พระแสง,เวียงสระ,พุนพิน เป็นปลาที่มีอยู่ตามธรรมชาติ ซึ่งทางอำเภอได้ส่งเมนู“แกงคั่วปลาเม็งใบส้มแป้นขี้ม้า” เข้าประกวด 1 เมนู 1 จังหวัดเชิดชูอาหารถิ่น ซึ่งฝากผู้ชมและผู้ที่ผ่านไปมาอำเภอบ้านนาเดิม ให้มาลองชิมได้ที่ร้านเดอะบ๊อก ใกล้สี่แยกบ้านนาเดิม เส้นทางถนนสายเอเชีย ขาล่องใต้ โทร.081-079-1324